UuDiem.comƯu Điểm
So sánh cho đúng

So hai máy bằng nhãn năng lượng: quy điện năng mỗi năm ra tiền điện của nhà bạn

Nhãn năng lượng so sánh và nhãn xác nhận nói gì, vì sao số sao chỉ so trong cùng nhóm, và cách quy điện năng ghi trên nhãn ra tiền điện theo cách nhà bạn dùng.

Two white refrigerators standing side by side in a quiet appliance showroom in Hà Nội, a shopper crouching to compare their doors, blank white stickers on each, wide angle, neutral light

Nhãn năng lượng giúp so hai máy cùng loại về mức dùng điện, nhưng chỉ đúng khi bạn đọc nó như một con số đo trong điều kiện chuẩn rồi quy về cách dùng của nhà mình. Số sao cho biết máy đứng ở đâu trong nhóm của nó; điện năng tiêu thụ ghi trên nhãn, nếu có, mới là con số bạn có thể chuyển thành tiền điện.

Ở Việt Nam, nhiều loại thiết bị phải dán nhãn năng lượng theo chương trình do cơ quan quản lý nhà nước về năng lượng triển khai: tủ lạnh, điều hoà, máy giặt, nồi cơm điện, quạt, đèn, tivi và một số nhóm khác. Danh mục và ngưỡng hiệu suất được điều chỉnh theo thời gian, nên chi tiết trong bài là nguyên tắc chung; khi cần chính xác, bạn nên đọc nhãn thật trên máy và văn bản hiện hành.

Hai loại nhãn và điều mỗi loại nói với bạn

Nhãn so sánh. Là loại nhãn có thang sao, thường từ một đến năm sao, càng nhiều sao thì hiệu suất năng lượng càng cao so với các máy cùng nhóm. Nhãn thường ghi kèm thông số hiệu suất theo tiêu chuẩn áp dụng cho loại máy đó, và với một số loại như tủ lạnh, ghi cả điện năng tiêu thụ ước tính trong một năm. Đây là loại nhãn bạn dùng để so hai máy.

Nhãn xác nhận. Là loại nhãn cấp cho sản phẩm đạt mức hiệu suất cao theo quy định, thường được gọi là nhãn tiết kiệm năng lượng. Nhãn này cho biết máy thuộc nhóm hiệu suất cao nhưng không có thang để so hai máy cùng đạt nhãn với nhau. Khi cả hai lựa chọn đều có nhãn xác nhận, bạn cần thêm thông số hiệu suất chi tiết để phân biệt.

Thông số hiệu suất. Mỗi loại máy có chỉ số riêng: điều hoà dùng chỉ số hiệu suất theo mùa, tủ lạnh dùng điện năng tiêu thụ so với dung tích, đèn dùng lượng ánh sáng trên mỗi oát. Chỉ số càng cao càng tốt hay càng thấp càng tốt tuỳ loại; đọc chú thích trên nhãn hoặc hướng dẫn để biết chiều của nó.

Thông tin nhận diện. Nhãn thường ghi tên nhà sản xuất hoặc nhập khẩu, mã máy, và có thể kèm mã đăng ký. Mã máy trên nhãn phải khớp với mã trên tem thông số của máy; nếu không khớp, nhãn đó không nói về máy bạn đang xem.

Số sao chỉ so được trong cùng một nhóm

Ngưỡng để đạt mỗi mức sao được đặt riêng cho từng loại máy, và trong một loại có thể chia theo nhóm, như theo kiểu máy, theo dải công suất hoặc dải dung tích. Vì vậy, một tủ lạnh năm sao và một điều hoà năm sao không nói gì về việc máy nào dùng ít điện hơn. Ngay cả hai tủ lạnh cùng năm sao nhưng khác dung tích nhiều cũng có thể dùng lượng điện khác hẳn nhau, vì tủ lớn hơn cần làm lạnh khoang lớn hơn.

Điều này dẫn tới một sai lầm hay gặp: chọn máy lớn hơn nhiều sao hơn với niềm tin sẽ tốn ít điện hơn máy nhỏ ít sao. Số sao đo hiệu quả, không đo tổng lượng điện. Một máy lớn hiệu quả vẫn có thể tốn điện hơn một máy nhỏ kém hiệu quả hơn. Nếu nhu cầu của bạn chỉ cần máy nhỏ, máy nhỏ thường là lựa chọn tiết kiệm điện nhất, bất kể số sao.

Một điểm nữa: ngưỡng sao được cơ quan quản lý điều chỉnh theo thời gian, thường theo hướng nâng lên khi công nghệ phổ biến hơn. Nhãn của đời máy cũ và đời máy mới có thể dựa trên ngưỡng khác nhau. Khi so một máy trưng bày lâu với máy mới về, hãy so con số điện năng hoặc chỉ số hiệu suất thay vì chỉ so số sao.

Điện năng ghi trên nhãn được tính theo giả định nào

Con số điện năng tiêu thụ mỗi năm trên nhãn không phải là điện máy sẽ dùng trong nhà bạn. Nó được tính theo phương pháp thử trong tiêu chuẩn, với điều kiện cố định như nhiệt độ phòng, số giờ chạy mỗi ngày hoặc số chu kỳ mỗi năm. Mục đích của nó là để mọi máy được đo cùng cách, từ đó so được với nhau.

Trong nhà thật, điều kiện khác đi. Tủ lạnh đặt cạnh bếp nấu hoặc chỗ nắng chiếu, mở cửa nhiều lần, chứa đầy thức ăn còn nóng sẽ dùng nhiều điện hơn con số trên nhãn. Điều hoà dùng trong phòng hướng tây, cửa kính lớn, đặt nhiệt độ thấp sẽ dùng nhiều hơn mức thử. Máy giặt chạy nhiều mẻ nước nóng sẽ khác mẻ thử chuẩn.

Điều này không làm cho nhãn mất giá trị. Hai máy đặt cùng chỗ, dùng cùng cách sẽ chênh nhau gần đúng theo tỷ lệ trên nhãn. Việc của bạn là điều chỉnh con số theo mức dùng của nhà mình, không phải bỏ qua nó. Nếu không có cơ sở điều chỉnh, giữ nguyên con số trên nhãn và chỉ dùng nó để so tương đối.

Quy điện năng trên nhãn ra tiền điện của nhà bạn

Các bước dưới đây không cần nêu giá điện cụ thể; bạn lấy đơn giá từ chính hoá đơn tiền điện của nhà mình.

  1. Lấy con số điện năng tiêu thụ mỗi năm trên nhãn của mỗi máy, đơn vị là ki-lô-oát giờ. Nếu nhãn không ghi, dùng công suất định mức nhân số giờ chạy ước tính, nhớ rằng máy có điều tốc không chạy hết công suất liên tục.
  2. Điều chỉnh theo cách dùng: nếu bạn dùng nhiều giờ hơn hoặc ít giờ hơn điều kiện thử, nhân theo tỷ lệ tương ứng. Áp dụng cùng một hệ số cho cả hai máy.
  3. Lấy hoá đơn tiền điện vài tháng gần đây, xem nhà bạn thường dùng tới bậc nào trong biểu giá bậc thang của điện sinh hoạt.
  4. Lấy đơn giá của bậc cao nhất mà nhà bạn thường chạm tới. Phần điện một máy mới dùng thêm hoặc tiết kiệm được sẽ nằm ở các bậc trên cùng, nên dùng đơn giá bậc thấp sẽ đánh giá thấp chênh lệch.
  5. Nhân phần chênh điện năng giữa hai máy với đơn giá đó để có chênh tiền điện mỗi năm.
  6. Chia phần chênh giá mua cho chênh tiền điện mỗi năm để biết sau bao nhiêu năm máy hiệu quả hơn bù được phần trả thêm. So con số này với số năm bạn dự định dùng.

Biểu giá điện có thể được điều chỉnh, nên phép tính là ước lượng tại thời điểm bạn tính. Điều quan trọng hơn con số chính xác là thứ tự: máy nào rẻ hơn về lâu dài, và mất bao lâu để thấy khác biệt.

Ví dụ giả định: hai tủ lạnh cùng dung tích

Hai tủ lạnh có dung tích sử dụng gần bằng nhau. Con số điện năng là ví dụ để minh hoạ phép tính, không đại diện cho mẫu máy nào.

MụcTủ ATủ BGhi chú
Số sao trên nhãnBa saoNăm saoCùng nhóm dung tích nên so được
Điện năng trên nhãn mỗi năm400 kWh280 kWhTheo điều kiện thử chuẩn
Hệ số theo nhà bạnNhân 1,2Nhân 1,2Đặt gần bếp, mở cửa nhiều
Điện năng ước tính mỗi năm480 kWh336 kWhChênh 144 kWh mỗi năm
Chênh tiền điện mỗi nămLấy 144 kWh nhân đơn giá bậc cao nhà bạnĐơn giá đọc trên hoá đơn
Số năm hoàn lại phần trả thêmChênh giá mua chia chênh tiền điện mỗi nămSo với số năm định dùng

Với tủ lạnh chạy cả ngày lẫn đêm quanh năm, khoản chênh tích luỹ đều đặn nên phép tính thường có ý nghĩa. Với thiết bị chạy ít giờ, như lò vi sóng hay máy sấy tóc, chênh lệch thường nhỏ đến mức các tiêu chí khác nên quyết định.

Cách dùng và cách lắp có khi nặng hơn cả số sao

Một máy nhiều sao lắp sai chỗ, dùng sai cách có thể tốn điện ngang hoặc hơn một máy ít sao được dùng khéo. Với tủ lạnh, khoảng hở phía sau và hai bên để toả nhiệt, vị trí tránh nắng và tránh bếp, thói quen để thức ăn nguội rồi mới cho vào, gioăng cửa còn kín đều ảnh hưởng rõ tới điện năng. Hướng dẫn sử dụng thường ghi khoảng hở cần thiết; nhiều tủ được kê sát tường vì thiếu chỗ mà người dùng không biết.

Với điều hoà, chọn công suất hợp với diện tích, hướng nắng và độ kín của phòng là bước quan trọng hơn chọn thêm một sao. Máy thiếu công suất chạy hết sức liên tục mà phòng vẫn không mát; máy quá công suất bật tắt nhiều. Nhiệt độ cài đặt, vệ sinh lưới lọc định kỳ và đóng kín cửa khi chạy cũng làm thay đổi tiền điện. Việc lắp đặt, đi dây và ống nên do thợ có chuyên môn thực hiện, vừa để máy chạy đúng hiệu suất vừa để an toàn điện.

Ý nghĩa thực tế cho việc so sánh: khi hai lựa chọn chênh nhau một mức sao, đừng để khác biệt đó che mất những điều kiện lắp đặt mà chỉ một trong hai đáp ứng được. Một máy vừa khít hốc tủ nhưng không đủ khoảng hở toả nhiệt sẽ không đạt con số trên nhãn của nó.

Khi nào nhãn năng lượng ít quan trọng, và đọc nhãn cho đúng

Nhãn năng lượng là công cụ tốt nhưng không phải lúc nào cũng là tiêu chí nặng nhất. Nó ít quan trọng khi:

  • Thiết bị dùng rất ít giờ trong năm, nên chênh điện năng quy ra tiền không đáng kể.
  • Hai lựa chọn chênh nhau rất ít về điện năng, nhỏ hơn sai số trong ước tính cách dùng của bạn.
  • Lựa chọn hiệu quả hơn có công suất hoặc dung tích lớn hơn nhu cầu nhiều, khiến tổng điện năng thực tế vẫn cao hơn.
  • Gia đình bạn dùng ít điện, thường chỉ ở các bậc thấp, nên mỗi ki-lô-oát giờ tiết kiệm được có giá trị thấp hơn.

Khi đọc nhãn, kiểm ba điểm: mã máy trên nhãn khớp mã trên tem thông số; nhãn còn nguyên, không bị dán đè hay chỉnh sửa; và nếu có nghi ngờ, tra danh sách sản phẩm đã đăng ký nhãn mà chương trình dán nhãn công bố. Nhãn không khớp hoặc không tra được là điều nên hỏi người bán, và nếu thông tin trên nhãn sai lệch so với thực tế, người mua có cơ sở khiếu nại theo nguyên tắc của Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng năm 2023. Vụ việc cụ thể có thể hỏi luật sư trên AI Cố Vấn.

Câu hỏi thường gặp

Máy năm sao có luôn tốn ít điện hơn máy ba sao không?

Chỉ khi hai máy cùng loại, cùng nhóm công suất hoặc dung tích. Máy lớn năm sao vẫn có thể tốn điện hơn máy nhỏ ba sao, vì số sao đo hiệu quả chứ không đo tổng lượng điện.

Nhãn xác nhận và nhãn so sánh khác nhau thế nào?

Nhãn so sánh có thang sao để so các máy cùng nhóm. Nhãn xác nhận cho biết máy đạt mức hiệu suất cao theo quy định nhưng không có thang để phân biệt các máy cùng đạt nhãn.

Vì sao tiền điện thực tế khác con số tính từ nhãn?

Vì nhãn đo trong điều kiện thử chuẩn, còn nhà bạn có nhiệt độ phòng, số giờ dùng, cách mở cửa và thói quen khác. Nhãn dùng tốt nhất để so tương đối giữa hai máy dùng cùng cách.

Nên dùng đơn giá điện nào khi tính chênh lệch?

Dùng đơn giá của bậc cao nhất nhà bạn thường dùng tới, lấy từ hoá đơn. Phần điện tăng thêm hoặc giảm đi rơi vào các bậc trên cùng của biểu giá bậc thang.

Máy không có nhãn năng lượng có phải là hàng không đạt chuẩn không?

Không hẳn, vì chỉ những loại thiết bị nằm trong danh mục bắt buộc mới phải dán nhãn. Nhưng nếu loại máy đó thuộc danh mục bắt buộc mà không có nhãn, bạn nên hỏi người bán về nguồn gốc và điều kiện bảo hành.

Có nên trả thêm nhiều tiền để mua máy tiết kiệm điện hơn không?

Hãy chia phần chênh giá mua cho phần chênh tiền điện mỗi năm. Nếu số năm hoàn lại ngắn hơn số năm bạn định dùng, khoản trả thêm có cơ sở; nếu dài hơn, các tiêu chí khác nên quyết định.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138