Máy hút mùi âm tủ hợp với bếp có hệ tủ trên liền mạch và muốn giấu thiết bị cho gọn; máy hút mùi áp tường, như dạng chữ T hay kính cong, hợp với bếp có mảng tường trống phía trên bếp và hay nấu chiên xào nhiều khói. Khác biệt chính nằm ở hình dáng chụp hút, tức là vùng khói được hứng trước khi lan ra bếp, và ở cách lắp vào tủ hay vào tường.
Một trục khác rất quan trọng là hút thoát ra ngoài qua ống hay hút tuần hoàn lọc qua than hoạt tính. Trục đó áp dụng cho cả hai dạng máy, chỉ được nhắc ngắn ở đây. Bài này so theo dạng lắp, không theo hãng: ưu nhược, chỗ lắp, vệ sinh, an toàn và bộ câu hỏi để bạn tự quyết.
Hai dạng lắp, hai cách hứng khói
Máy hút mùi âm tủ nằm gọn trong lòng một ô tủ bếp trên, chỉ để lộ phần mặt dưới, thường có tấm kéo ra để mở rộng vùng hút khi nấu. Phần ống thoát, nếu có, đi trong lòng tủ rồi ra tường hoặc trần. Từ bên ngoài, căn bếp nhìn như một dãy tủ liền, không có khối máy lồi ra.
Máy hút mùi áp tường gắn trực tiếp lên tường phía trên bếp, có thân chụp lộ ra ngoài và ống khói vươn lên trần. Dạng chữ T có chụp nằm ngang khá rộng; dạng kính cong hay kính vát có mặt kính nghiêng. Phần chụp tạo một vùng hứng khói rộng hơn bề mặt bếp, khói bốc lên được giữ lại trong vùng này trước khi bị hút.
Khói và hơi dầu từ chảo bốc lên theo hình loe rộng dần. Máy có miệng hút hoặc chụp rộng hơn mặt bếp thì bắt được nhiều khói hơn ở mép, nhất là khi chảo đặt ở vùng nấu phía trước. Đó là lý do người hay chiên xào thường được khuyên chọn máy có bề ngang bằng hoặc lớn hơn bề ngang bếp, dù là dạng nào.
So sánh nhanh
Bảng tóm tắt khuynh hướng chung; từng máy có thể khác.
| Tiêu chí | Âm tủ | Áp tường |
|---|---|---|
| Thẩm mỹ | Giấu trong tủ, bếp liền mạch | Lộ thân máy, là một điểm nhấn |
| Vùng hứng khói | Phụ thuộc tấm kéo; thường hẹp hơn | Chụp rộng, hứng khói tốt hơn ở mép |
| Tận dụng tủ | Mất một phần ô tủ cho thân máy và ống | Không chiếm tủ, cần mảng tường trống |
| Lắp đặt | Cần ô tủ đúng kích thước, đi ống trong tủ | Bắt vít vào tường chịu lực, ốp ống khói lên trần |
| Va chạm khi đứng nấu | Gần như không | Người cao cần để ý mép chụp, tuỳ độ cao lắp |
| Vệ sinh mặt ngoài | Ít bề mặt lộ ra | Thân, kính, ống khói bám dầu cần lau |
Không có dạng nào hút mạnh hơn chỉ vì kiểu dáng. Lưu lượng hút ghi trên tem, kiểu thoát khí, độ dài và số khúc cua của ống mới là thứ quyết định hiệu quả thật. Hai máy cùng dạng có thể khác nhau nhiều.
Ưu nhược điểm của máy hút mùi âm tủ
Gọn, đẹp, hợp bếp nhỏ. Căn hộ chung cư bếp chữ I hẹp thường chọn dạng này để giữ dãy tủ trên liền mạch, không có khối máy lồi ra làm bếp chật hơn.
Ít bề mặt bám dầu. Chỉ có mặt dưới và tấm kéo lộ ra, việc lau bên ngoài nhẹ hơn.
Ít va chạm. Mặt dưới máy nằm ngang hàng với đáy tủ trên, người đứng nấu không phải để ý mép chụp lồi ra như một số máy áp tường. Với bếp hẹp có nhiều người qua lại, đây là điểm cộng nhỏ nhưng có thật.
Nhược điểm: vùng hút hẹp hơn. Nếu quên kéo tấm hứng ra, hoặc bếp rộng hơn máy, khói ở vùng nấu phía trước dễ thoát ra ngoài.
Nhược điểm: phụ thuộc tủ bếp. Ô tủ phải đúng kích thước khoang máy, ván tủ quanh máy cần chịu được nhiệt và hơi dầu. Thay máy sau này phải tìm máy vừa khoang cũ.
Nhược điểm: mất chỗ chứa đồ. Thân máy và ống chiếm phần lớn ô tủ đó, phần còn lại thường chỉ để đồ nhẹ.
Ưu nhược điểm của máy hút mùi áp tường
Hứng khói tốt với kiểu nấu nhiều dầu mỡ. Chụp rộng giữ khói lại lâu hơn, hợp với bếp nhà hay chiên cá, xào lửa lớn.
Không phụ thuộc tủ. Lắp được cả ở bếp không có tủ trên, bếp có cửa sổ phía bên, bếp cải tạo từ nhà cũ.
Dễ tiếp cận lưới lọc. Lưới lọc mỡ nằm ở mặt dưới chụp, tháo ra rửa thuận tay.
Dễ chọn kích thước theo bếp. Vì không bị giới hạn bởi ô tủ, bạn có thể chọn máy rộng hơn bếp một chút để hứng khói tốt hơn, miễn là mảng tường đủ rộng và không vướng cửa sổ, ổ điện hay tủ bên cạnh.
Nhược điểm: lộ thân máy, nhiều bề mặt. Kính, thân inox, ống khói đều bám hơi dầu, cần lau thường xuyên để không bị ố.
Nhược điểm: cần tường chịu lực và chiều cao phù hợp. Máy nặng phải bắt vào tường chắc; chiều cao lắp vừa đủ để hút tốt mà không va đầu người đứng nấu, theo khoảng cách nhà sản xuất khuyến cáo.
Lắp đặt và an toàn: phần quan trọng hơn kiểu dáng
Dù chọn dạng nào, những điểm sau quyết định máy có hút tốt và an toàn hay không:
- Khoảng cách từ mặt bếp tới đáy máy làm theo sách hướng dẫn; khoảng cách cho bếp gas thường được ghi khác và xa hơn so với bếp điện vì có lửa trần.
- Ống thoát càng ngắn, càng ít khúc cua thì hút càng hiệu quả; ống nhỏ hơn cổ máy làm giảm lưu lượng và tăng tiếng ồn.
- Ống thoát ra ngoài phải có nắp chặn gió ngược, không nối vào ống thông gió chung của toà nhà nếu quy định chung cư không cho phép.
- Nhà dùng bếp gas: máy hút mùi không thay cho việc thông gió và kiểm rò gas; vẫn cần cửa thông thoáng và thói quen khoá van.
- Ổ điện cho máy hút mùi đặt ở chỗ khô, không ngay trên vùng nấu; dây nối do thợ điện có chuyên môn đi.
- Lưới lọc mỡ đầy dầu là vật dễ cháy nằm ngay trên ngọn lửa; vệ sinh định kỳ là việc an toàn, không chỉ là việc sạch sẽ.
- Không đốt lửa lớn, flambé hay để chảo dầu bốc khói dưới máy mà bỏ đi chỗ khác.
Với máy hút tuần hoàn, than hoạt tính trong bộ lọc chỉ khử mùi được trong một thời gian rồi bão hoà, cần thay theo hướng dẫn. Máy này không đưa hơi nóng và hơi ẩm ra khỏi bếp, nên bếp vẫn cần thông gió.
Chi phí sở hữu và tiếng ồn nói tương đối
Khi mua, giá máy phụ thuộc lưu lượng hút, vật liệu và tính năng nhiều hơn là dạng âm tủ hay áp tường. Nhưng chi phí lắp đặt khác nhau. Máy âm tủ cần ô tủ đúng kích thước; nếu tủ bếp đã đóng sẵn mà ô tủ không vừa, phải sửa tủ. Máy áp tường cần tường chịu lực, ốp ống khói lên trần; nếu trần thấp hay có dầm, ống phải đổi hướng, thêm khúc cua và thêm việc.
Chi phí dùng lâu dài nằm ở điện cho động cơ và đèn, ở lưới lọc mỡ, và với kiểu tuần hoàn là tấm than hoạt tính phải thay định kỳ. Lưới kim loại rửa được, dùng lâu; tấm than là đồ hao mòn, nên hỏi trước chỗ bán có bán rời đúng loại không.
Tiếng ồn thường bị so sánh ít nhất nhưng gây khó chịu nhiều nhất. Mức ồn phụ thuộc động cơ, tốc độ chọn và đường ống. Ống nhỏ, dài, nhiều khúc cua bắt động cơ làm việc nặng hơn và gió rít to hơn. Máy âm tủ có thân máy nằm trong tủ, đôi khi tiếng vọng qua ván tủ; máy áp tường thì tiếng phát ra gần đầu người đứng nấu. Nếu có dịp, nghe thử máy chạy ở tốc độ cao trước khi quyết định.
Vệ sinh lâu dài: cái nào đỡ việc hơn
Phần việc nặng nhất của máy hút mùi là lưới lọc mỡ, và phần này ở hai dạng gần như giống nhau. Lưới kim loại tháo ra ngâm nước nóng có chất tẩy dầu, chà bằng bàn chải mềm; một số lưới cho vào máy rửa bát được, tuỳ hướng dẫn. Tần suất phụ thuộc kiểu nấu: nhà chiên xào hằng ngày cần rửa dày hơn nhà nấu luộc hấp.
Khác biệt nằm ở phần bên ngoài. Máy âm tủ chỉ lộ mặt dưới, nhưng tủ bếp xung quanh hứng hơi dầu, cánh tủ ngay cạnh máy dễ bị bám dính và ngả màu nếu máy hút không đủ. Máy áp tường lộ cả thân, kính và ống khói, mỗi lần lau mất thời gian hơn, nhưng tủ bên cạnh ít bị ám hơn vì khói được chụp giữ lại.
Một chi tiết hay gặp ở bếp Việt là chảo xào lửa lớn với nhiều hành tỏi, cá chiên, đồ kho nặng mùi. Với kiểu nấu này, vùng hứng khói rộng và lưu lượng hút đủ quan trọng hơn mọi chi tiết thẩm mỹ. Nếu đã chọn máy âm tủ vì bếp nhỏ, hãy tập thói quen kéo hết tấm hứng ra và bật máy trước khi bắt đầu nấu một lúc.
Tự kiểm trước khi chọn: năm câu hỏi
Đứng trong bếp nhà bạn và trả lời lần lượt:
- Phía trên bếp hiện là tủ, là tường trống hay là cửa sổ?
- Nhà bạn nấu kiểu gì là chính: chiên xào nhiều khói hay luộc hấp nhẹ?
- Có đường thoát khói ra ngoài được không, ống sẽ đi qua đâu, dài bao nhiêu, mấy khúc cua?
- Bếp dùng gas hay điện, rộng bao nhiêu? Máy nên rộng ít nhất bằng bếp.
- Người hay đứng nấu cao khoảng bao nhiêu, có ai từng va đầu vào mép tủ trên không?
Ví dụ giả định: căn hộ chung cư bếp chữ I, phía trên bếp là dãy tủ, không có đường thoát ra ngoài, gia đình nấu chủ yếu luộc hấp. Máy âm tủ chạy tuần hoàn là lựa chọn gọn. Một nhà phố bếp có tường trống, có thể đục lỗ ra sân sau, ngày nào cũng chiên xào, sẽ hợp với máy áp tường thoát ra ngoài.
Câu hỏi thường gặp
Máy hút mùi âm tủ có hút yếu hơn máy áp tường không?
Không nhất thiết. Lưu lượng hút do động cơ và ống thoát quyết định. Máy âm tủ thường có vùng hứng khói hẹp hơn nên khói ở mép dễ thoát ra, nhưng nếu kéo hết tấm hứng và máy đủ rộng so với bếp thì hiệu quả có thể tốt.
Nên chọn máy hút mùi rộng bao nhiêu so với bếp?
Khuyến cáo phổ biến là máy rộng ít nhất bằng bề ngang bếp, rộng hơn một chút càng tốt với nhà hay chiên xào. Máy hẹp hơn bếp sẽ để lọt khói ở vùng nấu ngoài rìa.
Lắp máy hút mùi cách mặt bếp bao nhiêu là đúng?
Theo đúng sách hướng dẫn của máy. Khoảng cách cho bếp gas thường được ghi xa hơn cho bếp điện vì có lửa trần. Lắp quá thấp có nguy cơ nhiệt và va đầu, lắp quá cao thì hút kém.
Chung cư không có đường thoát ra ngoài thì dùng loại nào?
Cả hai dạng đều có kiểu hút tuần hoàn qua bộ lọc than hoạt tính. Loại này khử bớt mùi nhưng không đưa hơi nóng và ẩm ra ngoài, cần thay than định kỳ và bếp vẫn cần thông gió.
Bao lâu nên rửa lưới lọc mỡ một lần?
Tuỳ kiểu nấu. Nhà chiên xào hằng ngày nên rửa dày hơn nhà nấu luộc hấp. Khi thấy lưới bóng dầu, hút yếu đi hoặc có giọt dầu rơi xuống thì đã quá hạn rửa. Lưới đầy dầu là vật dễ bắt lửa ngay trên bếp.
Máy hút mùi có thay được việc mở cửa thông gió khi dùng bếp gas không?
Không. Máy hút mùi giúp đưa khói và hơi dầu đi, nhưng bếp gas vẫn cần nguồn không khí và thông gió, cùng thói quen khoá van và kiểm rò gas định kỳ.