Bếp từ đơn hợp với phòng trọ, nhà thuê, người ở một mình hoặc cần một bếp phụ; bếp từ đôi âm hợp với nhà ở lâu dài, nấu nhiều món cùng lúc và có thể đi đường điện riêng cho bếp. Cả hai cùng nguyên lý cảm ứng từ, cùng đòi nồi có đáy nhiễm từ; khác biệt nằm ở công suất tổng, cách lắp, độ gọn và mức độ gắn chặt vào căn nhà.
Bài so theo loại bếp, không so hãng: nguyên lý chung, ưu nhược của từng loại, chuyện điện và lắp đặt, an toàn khi dùng, chi phí sở hữu nói tương đối, rồi bộ câu hỏi tự kiểm. Bếp từ đôi dạng đặt nổi trên mặt bàn được nhắc như một phương án ở giữa. Công suất và yêu cầu dây điện của từng bếp khác nhau, hãy đọc tem và sách hướng dẫn.
Chung một nguyên lý, khác nhau ở quy mô
Bếp từ tạo ra từ trường biến thiên dưới mặt kính. Khi đặt nồi có đáy nhiễm từ lên, dòng điện cảm ứng sinh ra ngay trong đáy nồi và làm nồi nóng lên. Mặt kính chỉ nóng do nhận nhiệt ngược từ đáy nồi. Nguyên lý này giống nhau ở bếp đơn và bếp đôi, nên cảm giác nấu, độ nhạy khi tăng giảm nhiệt và yêu cầu về nồi gần như tương tự.
Khác biệt là quy mô. Bếp từ đơn có một vùng nấu, công suất tối đa thường vào khoảng hai nghìn oát tuỳ loại, cắm vào ổ điện thông thường. Bếp từ đôi âm có hai vùng nấu, tổng công suất lớn hơn nhiều, được lắp chìm vào mặt đá bếp và thường cần đường dây riêng từ tủ điện. Khi hai vùng cùng chạy mạnh, nhiều bếp đôi tự phân chia công suất giữa hai vùng, nên mỗi vùng có thể không đạt mức tối đa như khi chạy một mình; chi tiết nằm trong sách hướng dẫn.
Như vậy chọn bếp đơn hay bếp đôi âm không phải chọn bếp nào nấu ngon hơn. Đó là chọn giữa một thiết bị di động, tự do, và một thiết bị gắn liền với căn bếp, mạnh và gọn hơn nhưng đòi điều kiện lắp đặt.
So sánh theo từng tiêu chí
Bảng tóm tắt khuynh hướng chung, kèm cột bếp đôi đặt nổi làm tham chiếu.
| Tiêu chí | Bếp từ đơn | Bếp từ đôi âm | Bếp từ đôi đặt nổi |
|---|---|---|---|
| Số vùng nấu | Một | Hai | Hai |
| Cách lắp | Đặt lên bàn, cắm ổ | Khoét mặt đá, đi điện riêng | Đặt lên bàn, cần ổ và dây chịu tải lớn |
| Mang theo khi chuyển nhà | Dễ | Khó, phải tháo và để lại lỗ khoét | Được |
| Nấu nhiều món cùng lúc | Hạn chế | Thuận | Thuận |
| Độ gọn, dễ lau mặt bếp | Gọn nhưng có khe quanh thân | Phẳng với mặt đá, dễ lau | Có khe quanh thân |
| Yêu cầu điện | Ổ cắm tốt | Dây riêng, thiết bị đóng cắt riêng | Ổ cắm và dây lớn |
| Khi hỏng | Mang đi sửa hoặc thay dễ | Phải tháo khỏi mặt đá, tìm bếp thay vừa lỗ | Mang đi sửa |
Điểm hay bị bỏ qua là lỗ khoét. Khi bếp âm hỏng sau nhiều năm, bếp thay thế phải vừa với lỗ đã khoét sẵn trên mặt đá. Kích thước lỗ không thống nhất giữa các loại, nên nhiều nhà phải mua tấm ốp hoặc chỉnh lại mặt đá.
Ưu điểm và giới hạn của bếp từ đơn
Không cần thợ, không cần đục khoét. Mua về, đặt lên bàn chịu nhiệt, cắm điện là nấu được. Hợp với nhà thuê không được tự ý sửa bếp, phòng trọ, ký túc.
Linh hoạt. Có thể đặt ở bàn ăn để nấu lẩu, mang ra ban công khi cần, dùng làm bếp phụ khi nhà có cỗ.
Chi phí mua thấp hơn. Phù hợp người mới ra ở riêng, chưa chắc sẽ ở chỗ hiện tại bao lâu.
Hợp làm bếp thứ hai. Nhà đã có bếp gas hay bếp âm vẫn hay giữ một bếp từ đơn cho lẩu, cho ngày cỗ cần thêm vùng nấu, hoặc để hâm đồ ăn cho người về muộn mà không phải bật cả hệ bếp chính.
Giới hạn: một vùng nấu. Nấu cơm nước cho gia đình ba bốn người với một vùng nấu phải lần lượt từng món, kéo dài thời gian đứng bếp. Nhiều người khắc phục bằng nồi cơm điện riêng và ấm siêu tốc.
Giới hạn: tản nhiệt và chỗ đặt. Bếp đơn có quạt hút gió từ đáy hoặc hông. Đặt trên khăn trải bàn, tấm ni lông hay sát tường làm bếp nóng và tự ngắt. Mặt bàn cũng phải chịu được sức nóng từ nồi truyền xuống.
Ưu điểm và giới hạn của bếp từ đôi âm
Nấu hai món cùng lúc, công suất tổng lớn. Xào một bên, nấu canh một bên, bữa cơm gia đình xong nhanh hơn.
Gọn và đẹp. Mặt kính phẳng với mặt đá, không có khe quanh thân bếp nên lau dọn dễ, không đọng dầu mỡ ở viền.
Ổn định. Bếp cố định, không xê dịch khi đảo chảo mạnh.
Nhiều tính năng đi kèm. Bếp âm thường có hẹn giờ cho từng vùng, khoá trẻ em, báo nhiệt dư, có loại có vùng nấu mở rộng cho chảo lớn. Không phải tính năng nào cũng cần, nhưng khoá trẻ em và báo nhiệt dư đáng có khi nhà có con nhỏ.
Giới hạn: lắp đặt. Cần khoét mặt đá đúng kích thước, chừa khoảng thông gió bên dưới trong tủ bếp, đi dây điện riêng có thiết bị đóng cắt riêng. Với nhà đang thuê hoặc chung cư cũ, việc này không phải lúc nào cũng làm được.
Giới hạn: gắn chặt với nhà. Chuyển nhà thường phải để lại bếp, hoặc tháo ra và để lại lỗ khoét. Hỏng bếp thì việc sửa và thay phức tạp hơn bếp đơn.
An toàn điện và an toàn khi nấu
Bếp từ không có lửa nhưng là thiết bị công suất lớn. Những điểm dưới đây áp dụng cho cả hai loại:
- Bếp từ đơn: cắm thẳng vào ổ tường còn tốt, chịu tải; không dùng ổ nối dài mảnh, không cắm chung với ấm siêu tốc hay nồi cơm cùng lúc.
- Phích cắm hay ổ điện nóng, đổi màu, có mùi khét là dấu hiệu quá tải, phải ngừng dùng và nhờ thợ kiểm tra.
- Bếp đôi âm: đường dây riêng, thiết bị đóng cắt riêng phù hợp công suất bếp, do thợ điện có chuyên môn lắp; không tự đấu nối.
- Chừa khoảng thông gió dưới bếp âm theo sách hướng dẫn; không nhét đồ kín khoang tủ ngay dưới bếp.
- Mặt kính vẫn nóng sau khi nhấc nồi; nhà có trẻ nhỏ nên dùng khoá trẻ em nếu bếp có, và chờ đèn báo nhiệt dư tắt.
- Không đặt vật kim loại như dao, thìa, nắp nồi lên vùng nấu đang bật; chúng có thể nóng lên rất nhanh.
- Người dùng thiết bị y tế cấy ghép có liên quan đến từ trường nên hỏi bác sĩ hoặc nhà sản xuất thiết bị về khoảng cách an toàn khi đứng bếp từ.
Mặt kính bị nứt thì ngừng dùng, rút điện hoặc ngắt thiết bị đóng cắt, liên hệ nơi bảo hành. Không tiếp tục nấu trên mặt kính nứt dù vết nứt nhỏ.
Chi phí sở hữu nói tương đối: không chỉ tiền mua bếp
Khi so tiền, bếp từ đơn rẻ hơn rõ rệt lúc mua và gần như không có chi phí đi kèm. Bếp đôi âm đắt hơn, và cái giá thật còn gồm tiền khoét mặt đá, tiền đi dây điện riêng, thiết bị đóng cắt, có khi phải sửa tủ bếp để chừa khoảng thông gió. Với căn nhà đang xây hay đang làm bếp mới, các khoản này nằm sẵn trong hạng mục; với căn nhà đã hoàn thiện, chúng có thể bằng một phần đáng kể tiền mua bếp.
Về tiền điện, hai loại không chênh nhau theo kiểu loại nào tiết kiệm hơn. Nấu cùng một món, cùng một nồi, điện tiêu thụ phụ thuộc nhiệt cần đưa vào món ăn và thời gian nấu. Bếp đôi giúp nấu song song nên bữa ăn xong sớm hơn, nhưng tổng điện cho các món gần như tương đương.
Độ bền phụ thuộc chất lượng bo mạch, quạt tản nhiệt và mặt kính hơn là dạng bếp. Bếp đơn dễ bị đặt sai chỗ, bít lỗ thông gió, va đập khi cất dọn; bếp âm thì khổ vì hơi nóng trong khoang tủ kín nếu không chừa thông gió. Khi hỏng, bếp đơn mang đi sửa hoặc thay mới đơn giản, còn bếp âm kéo theo việc tháo lắp và tìm bếp vừa lỗ khoét.
Nồi chảo và thói quen nấu: hai loại như nhau, nhưng dùng nhiều thì lộ khác biệt
Cả bếp đơn và bếp đôi đều cần nồi chảo có đáy nhiễm từ. Cách thử đơn giản là đặt một thỏi nam châm vào đáy nồi, hút chắc là dùng được. Nồi đáy quá nhỏ so với vùng nấu có thể không được bếp nhận; chảo đáy cong vênh nóng không đều. Nếu đang chuyển từ bếp gas sang, hãy kiểm lại bộ nồi trước khi mua bếp để tính chi phí cho đúng.
Khác biệt lộ ra khi dùng hằng ngày. Bếp đơn nhỏ, chảo to đặt lên dễ bị lệch tâm, nặng một bên; đảo chảo mạnh có thể làm bếp xê dịch trên bàn. Bếp âm đứng vững, chảo lớn đặt thoải mái hơn. Nhưng với cả hai, kiểu xào lắc chảo nhấc khỏi mặt bếp sẽ làm bếp ngắt cảm ứng tạm thời; người quen nấu bếp gas cần thời gian để đổi sang cách đảo bằng xẻng.
Một chi tiết nhỏ khác là tiếng ồn. Bếp từ có tiếng quạt tản nhiệt và đôi khi tiếng rè nhẹ ở mức công suất cao. Bếp đơn đặt trên bàn gần người ngồi nên tiếng quạt nghe rõ hơn; bếp âm có quạt nằm trong tủ, tiếng nhỏ hơn với người đứng bếp.
Tự kiểm trước khi chọn: năm câu hỏi
Trả lời theo đúng hoàn cảnh của bạn lúc này, không theo căn nhà bạn mong có:
- Bạn đang ở nhà riêng lâu dài hay nhà thuê, phòng trọ có thể chuyển trong một hai năm tới?
- Bữa cơm thường có mấy món, cho mấy người, có hay phải nấu hai món cùng lúc không?
- Bếp đã có mặt đá và tủ bếp phù hợp để khoét lắp chưa, chủ nhà có đồng ý không?
- Tủ điện và đường dây hiện có đủ để đi thêm dây riêng cho bếp không? Câu này nên hỏi thợ điện.
- Bạn có cần bếp phụ cho lẩu, cho cỗ, hay cho ban công không?
Ví dụ giả định: một cặp vợ chồng trẻ thuê căn hộ, dự định hai năm nữa mua nhà. Bếp từ đơn, hoặc bếp đôi đặt nổi nếu ổ điện đủ tải, cho họ nấu được ngay và mang theo khi chuyển. Khi về nhà riêng, họ lắp bếp đôi âm và giữ bếp đơn làm bếp lẩu.
Câu hỏi thường gặp
Bếp từ đơn có nấu được cho gia đình bốn người không?
Được, nhưng phải nấu lần lượt từng món nên lâu hơn. Nhiều nhà kết hợp bếp đơn với nồi cơm điện và ấm siêu tốc để giảm thời gian. Nếu hay nấu nhiều món cùng lúc, bếp đôi sẽ thuận hơn.
Bếp từ đôi âm có bắt buộc phải đi dây điện riêng không?
Đa số bếp đôi âm có tổng công suất lớn nên được khuyến cáo dùng đường dây và thiết bị đóng cắt riêng. Yêu cầu cụ thể ghi trong sách hướng dẫn lắp đặt; việc đấu nối nên do thợ điện có chuyên môn thực hiện.
Hai vùng của bếp từ đôi có cùng chạy tối đa được không?
Tuỳ bếp. Nhiều bếp đôi giới hạn tổng công suất, khi hai vùng cùng chạy mạnh thì tự chia bớt cho mỗi vùng. Đọc phần mô tả công suất trong sách hướng dẫn để biết bếp của bạn hoạt động thế nào.
Đặt bếp từ đơn trên bàn gỗ có sao không?
Được nếu bàn phẳng, chắc, không phủ khăn hay ni lông che lỗ thông gió dưới đáy bếp. Nhiệt từ nồi truyền xuống có thể làm mặt gỗ yếu bị ố, nên tránh đặt nồi nóng lâu trên một chỗ và giữ khoảng trống quanh bếp.
Nồi inox thường có dùng được trên bếp từ không?
Chỉ khi đáy nồi nhiễm từ. Một số loại inox không hút nam châm nên bếp không nhận. Thử bằng nam châm ở đáy nồi: hút chắc là dùng được, không hút hoặc hút yếu thì nên đổi nồi.
Thuê nhà có nên tự khoét mặt đá lắp bếp âm không?
Nên hỏi và có sự đồng ý của chủ nhà trước, vì khoét mặt đá là thay đổi vĩnh viễn. Nếu không được phép, bếp từ đơn hoặc bếp đôi đặt nổi là cách không phải sửa nhà.