Kính cường lực sơn màu cho mặt tường bếp liền một tấm, gần như không có mối nối để dầu mỡ bám, lau rất nhanh; gạch ốp cho nhiều kiểu dáng, dễ thay từng viên, chịu nhiệt tốt, nhưng ron là chỗ bám bẩn nếu không chọn vật liệu ron phù hợp. Kính đòi hỏi đo đạc và gia công chính xác một lần, gạch thì linh hoạt hơn khi sửa chữa về sau.
Bài này so theo loại vật liệu, không theo hãng. Mảng tường giữa mặt bếp và tủ trên là chỗ chịu dầu mỡ, hơi nóng và nước nhiều nhất trong nhà, nên lựa chọn ở đây ảnh hưởng thẳng tới công lau dọn hằng ngày. Cuối bài có danh sách những điều cần chốt với thợ trước khi làm, vì với kính, sai một lỗ khoét là phải làm lại cả tấm.
Hai vật liệu, hai cách hoàn thiện
Kính ốp bếp thường là kính cường lực được sơn màu ở mặt sau, rồi dán lên tường bằng keo chuyên dụng hoặc bắt bằng phụ kiện. Nhìn từ phía trước, màu sơn hiện qua lớp kính, tạo bề mặt bóng, liền. Kính phải được cắt, khoét lỗ ổ cắm, mài cạnh trước khi đưa vào lò cường lực, vì sau khi cường lực thì không gia công thêm được. Do đó quy trình là đo chính xác tại công trình, đặt làm, rồi mới lắp.
Gạch ốp bếp có thể là gạch men, porcelain, gạch thẻ khổ nhỏ, gạch khổ lớn giả đá, gắn lên tường bằng vữa hoặc keo dán gạch, giữa các viên là đường ron. Gạch được cắt tại chỗ, khoét ổ cắm tại chỗ, nên có thể điều chỉnh trong lúc làm. Số đường ron phụ thuộc khổ gạch: gạch nhỏ nhiều ron, gạch khổ lớn ít ron hơn.
Ngoài hai loại này còn tấm đá nung kết, đá tự nhiên, tấm inox, tấm nhựa ốp. Bài này tập trung vào kính và gạch vì đó là hai lựa chọn phổ biến nhất ở bếp gia đình Việt Nam. Khác biệt về quy trình nói trên quyết định nhịp thi công: với gạch, mảng ốp có thể làm ngay sau khi lắp tủ dưới và mặt đá; với kính, phải chờ tủ, mặt đá, đường điện đều xong rồi mới đo, sau đó chờ thêm thời gian gia công trước khi lắp. Nếu bếp cần dùng gấp, đây là yếu tố thực tế cần tính vào lịch sửa nhà.
So sánh theo tiêu chí
Các dòng dưới là xu hướng theo loại vật liệu. Chất lượng keo dán, sơn mặt sau kính, keo ron và tay nghề thợ ảnh hưởng nhiều tới kết quả thật.
| Tiêu chí | Kính cường lực sơn màu | Gạch ốp |
|---|---|---|
| Lau dầu mỡ | Rất nhanh, mặt phẳng liền | Mặt gạch dễ lau; ron có thể bám bẩn |
| Mối nối | Rất ít, chỉ ở chỗ nối tấm | Nhiều, tuỳ khổ gạch |
| Chịu nhiệt cạnh bếp | Khá, cần giữ khoảng cách theo hướng dẫn | Tốt |
| Gia công ổ cắm, thay đổi | Phải đo đúng từ đầu, không sửa tại chỗ | Cắt, khoét tại chỗ, linh hoạt |
| Khi hỏng | Vỡ là thay cả tấm | Thay từng viên nếu còn gạch cùng lô |
| Kiểu dáng | Màu trơn bóng, hiện đại | Rất đa dạng: màu, hoa văn, khổ, mặt mờ hay bóng |
| Lộ vết | Mặt bóng dễ thấy vân tay, vệt nước | Mặt mờ giấu vết tốt hơn |
Nếu ưu tiên lớn nhất của bạn là lau nhanh và nhìn liền mạch, kính có lợi thế rõ. Nếu bạn muốn hoa văn, muốn sửa từng phần, hoặc chưa chắc vị trí ổ cắm, thiết bị, gạch an toàn hơn.
Dầu mỡ, ron gạch và công lau hằng ngày
Ron xi măng thông thường là chỗ bám bẩn chính. Ron xi măng có lỗ rỗng, hút dầu mỡ và nước, lâu ngày sẫm màu, đen ở chỗ gần bếp. Lau mặt gạch thì sạch, nhưng ron cần chà riêng. Đây là lý do nhiều người thấy gạch ốp bếp trông cũ nhanh dù gạch vẫn tốt.
Keo ron gốc epoxy giảm đáng kể vấn đề. Ron epoxy đặc hơn, ít thấm, chịu hoá chất tẩy rửa tốt hơn, nên dễ giữ sạch. Thi công khó hơn ron xi măng, phải làm nhanh và lau sạch trước khi khô. Chi phí cao hơn nhưng với bếp nấu nhiều, nhiều gia đình thấy đáng.
Gạch khổ lớn giảm số đường ron. Dùng gạch khổ lớn hoặc tấm mỏng khổ lớn giảm số ron, tiến gần cảm giác liền của kính. Đổi lại cần tường phẳng và thợ quen tay, cắt khoét ổ cắm trên tấm lớn cũng khó hơn.
Kính lau nhanh nhưng dễ lộ vết. Mặt kính bóng chỉ cần khăn ẩm và nước rửa bát pha loãng là sạch dầu. Nhưng vân tay, vệt nước, vệt khăn hiện rõ dưới đèn, nhất là kính màu đậm. Màu sáng hoặc trung tính giấu vết tốt hơn màu đen bóng.
Nhiệt từ bếp và an toàn
Mảng tường sau bếp nấu chịu hơi nóng và đôi khi lửa liếm từ chảo. Gạch ốp, nhất là gạch nung, chịu nhiệt rất tốt và không có lớp sơn nào để cháy xém. Kính cường lực chịu chênh nhiệt tốt hơn kính thường, nên được dùng phổ biến làm ốp bếp, nhưng lớp sơn mặt sau và keo dán có giới hạn nhiệt riêng. Với bếp gas có ngọn lửa trần, nên giữ khoảng cách từ mép bếp đến kính theo hướng dẫn của đơn vị cung cấp, và tránh để chảo, nồi nóng dựa vào kính.
Bếp từ, bếp hồng ngoại ít tạo lửa trần nên ít thử thách kính hơn bếp gas, nhưng nồi chiên, chảo dầu vẫn bắn dầu nóng. Một số nhà chọn phương án lai: gạch hoặc tấm đá nung kết ngay sau bếp nấu, kính cho phần còn lại của mảng tường.
An toàn điện cũng cần chú ý. Ổ cắm trên mảng ốp bếp nằm gần nguồn nước và nhiệt, nên dùng loại ổ có nắp che, đặt cách xa chậu rửa, và mọi việc đấu nối, khoét đường điện nên do thợ điện có chuyên môn làm. Với kính, vị trí ổ cắm phải chốt chính xác trước khi đặt làm.
Thẩm mỹ và kiểu bếp hợp với từng loại
Kính sơn màu tạo một mảng phẳng, bóng, liền mạch, phản chiếu ánh sáng, hợp với bếp phong cách hiện đại, tủ cánh trơn không tay nắm, bếp nhỏ cần cảm giác sáng và rộng hơn. Kính cũng phản chiếu lại hình ảnh, nên ở bếp nhìn ra cửa sổ có thể thấy bóng phản chiếu vào buổi tối. Màu kính được chọn từ bảng màu sơn, nên dễ phối đồng màu với tủ hoặc tạo điểm nhấn bằng màu tương phản.
Gạch cho dải lựa chọn rộng hơn nhiều: gạch thẻ xếp so le cho bếp mang hơi hướng cổ điển, gạch bông hoa văn cho bếp nhà phố cũ, gạch khổ lớn vân đá cho bếp sang trọng, gạch thủ công men loang cho bếp ấm áp. Hướng xếp gạch, màu ron và độ rộng ron đều là công cụ thiết kế. Với bếp mở thông phòng khách, gạch dễ tạo kết nối với vật liệu sàn và tường xung quanh.
Một lưu ý về ánh sáng: dải đèn dưới tủ trên chiếu xuống mặt kính bóng có thể tạo vệt chói và làm lộ vết bẩn; trên gạch mặt mờ, ánh sáng dịu hơn. Nếu đã chọn kính, nên chọn đèn có tán quang hoặc lắp lùi vào để ánh sáng không chiếu thẳng vào mắt người đứng nấu. Xem mẫu thật dưới đúng loại đèn bếp nhà mình trước khi quyết định là cách chắc chắn nhất.
Sửa chữa, thay đổi và những rủi ro ít người nói
Bếp là nơi hay thay đổi: thêm ổ cắm, đổi máy hút mùi, lắp giá treo. Khả năng thích ứng với những thay đổi này khác nhau rõ giữa hai vật liệu.
- Thêm ổ cắm sau này: trên gạch, thợ có thể khoan khoét tại chỗ; trên kính cường lực thì không thể khoan thêm, thường phải làm lại tấm hoặc đi ổ nổi bên ngoài.
- Lắp giá treo, thanh treo dao: khoan gạch làm được với mũi phù hợp; trên kính phải khoét sẵn lỗ từ đầu, hoặc dùng phụ kiện dán.
- Vỡ do va đập: kính cường lực khi vỡ thì vỡ vụn cả tấm, phải đo và đặt làm lại. Gạch vỡ một viên thì đục thay viên đó.
- Sơn mặt sau kính bong: nếu sơn hoặc keo kém, lâu ngày có thể thấy vệt loang, bọt hoặc màu không đều sau kính. Hỏi về loại sơn và keo dán khi đặt.
- Tường phía sau: kính và gạch khổ lớn đều cần tường phẳng; tường cong, lồi lõm tạo khoảng rỗng sau tấm, dễ vỡ khi va.
- Giữ vật liệu dự phòng: với gạch, giữ lại vài viên cùng lô; với kính, giữ lại bản đo và mã màu sơn để đặt làm lại cho đồng màu.
Nếu bạn đang thuê nhà hoặc dự định thay đổi bố trí bếp trong vài năm, gạch thường linh hoạt hơn. Nếu bố trí bếp đã ổn định và bạn muốn bếp dễ lau nhất, kính đáng cân nhắc.
Những điều cần chốt với thợ trước khi làm
Đặc biệt với kính, mọi quyết định phải chốt trước khi đo đặt làm. Danh sách dưới giúp bạn không bỏ sót.
- Vị trí và số lượng ổ cắm, công tắc trên mảng ốp, cả những thiết bị có thể mua sau như máy pha cà phê, nồi chiên.
- Vị trí máy hút mùi, ống thoát khói, giá treo, thanh treo dao, kệ gia vị cần khoan bắt.
- Khoảng cách từ bếp nấu đến mảng ốp, loại bếp đang dùng và có định đổi loại bếp không.
- Chiều cao mảng ốp: từ mặt đá đến đáy tủ trên, hay lên tới trần ở chỗ không có tủ.
- Với kính: loại kính, độ dày, màu sơn, loại keo, cách xử lý mối nối giữa các tấm và mép tiếp giáp mặt đá.
- Với gạch: khổ gạch, mặt bóng hay mờ, loại keo dán, loại ron, màu ron và độ rộng ron.
- Bảo hành và cách xử lý khi kính vỡ hoặc gạch bong trong thời gian bảo hành.
Chốt kỹ những điểm này một lần giúp tránh tình huống kính đã lắp xong mới phát hiện thiếu một ổ cắm, hoặc gạch đã ốp mới thấy màu ron không hợp. Cả hai đều tốn công làm lại hơn nhiều so với thời gian bàn trước.
Câu hỏi thường gặp
Kính ốp bếp có bị nứt vì nóng không?
Kính cường lực chịu chênh nhiệt tốt hơn kính thường nên hiếm khi nứt vì nóng trong điều kiện nấu nướng bình thường. Rủi ro tăng khi ngọn lửa gas quá gần, nồi nóng tì vào cạnh kính, hoặc cạnh kính đã bị sứt từ lúc lắp. Giữ khoảng cách theo hướng dẫn của nhà cung cấp.
Ron gạch bếp bị đen thì làm sao?
Chà bằng bàn chải và chất tẩy dầu mỡ phù hợp với ron, tránh hoá chất quá mạnh làm mòn ron. Nếu ron đã ngấm sâu, có thể cạo bỏ lớp ron cũ và làm lại, cân nhắc dùng keo ron gốc epoxy cho khu vực sau bếp.
Kính ốp bếp có lắp được lên tường gạch cũ không?
Có thể, nếu gạch cũ còn bám chắc và mặt tường đủ phẳng. Thợ sẽ kiểm tra độ bám, làm sạch dầu mỡ, chọn keo phù hợp. Tường gạch cũ bong bộp hoặc lồi lõm nhiều thì nên xử lý trước.
Nên chọn màu kính ốp bếp thế nào để ít lộ bẩn?
Màu sáng trung tính hoặc màu có độ sáng vừa phải thường ít lộ vân tay và vệt nước hơn màu đen hay màu rất đậm. Nên xem mẫu kính thật dưới ánh đèn bếp nhà mình, vì màu sơn qua lớp kính có thể khác mẫu giấy.
Gạch ốp bếp nên chọn mặt bóng hay mờ?
Mặt bóng lau trơn, phản sáng làm bếp sáng hơn nhưng dễ lộ vệt. Mặt mờ giấu vết tốt hơn nhưng có thể giữ dầu mỡ lâu hơn trên bề mặt nhám. Gần bếp nấu nhiều, mặt bóng hoặc bán bóng thường dễ vệ sinh hơn.
Có nên ốp kính toàn bộ chiều dài bếp không?
Có thể ốp kính liền theo chiều dài nếu tường phẳng và bố trí đã ổn định. Nếu bếp dài, kính thường phải chia thành nhiều tấm, cần thống nhất vị trí mối nối. Phương án lai, gạch sau bếp nấu và kính cho phần còn lại, cũng là lựa chọn hợp lý.