Máy chơi game gắn tivi hợp khi cả nhà muốn chơi chung trên màn hình lớn, thích đồ hoạ đẹp và chơi ở một chỗ cố định; máy chơi game cầm tay hợp khi bạn chơi một mình trong những khoảng thời gian rời rạc, hay đi lại, hoặc nhà không có tivi dành riêng cho việc chơi. Một số máy lai làm được cả hai, đổi lại cấu hình thường thấp hơn máy gắn tivi thuần.
Bài này so hai loại theo nguyên lý: màn hình và đồ hoạ, pin và sự tiện mang theo, chơi nhiều người, kiểm soát giờ chơi cho trẻ, tư thế và mắt, chi phí trò chơi theo thời gian. Không bàn hãng hay mẫu máy cụ thể; các gói chơi trả theo tháng chỉ được nhắc như một yếu tố chi phí.
Khác nhau từ chỗ máy được đặt ở đâu
Máy chơi game gắn tivi là một hộp đặt cạnh tivi, cắm điện liên tục, không có màn hình riêng. Vì không bị giới hạn bởi pin và kích thước cầm tay, nó có thể dùng chip mạnh, tản nhiệt lớn, cho hình ảnh độ phân giải cao, chuyển động mượt trên tivi lớn. Người chơi ngồi ở sofa, cầm tay cầm điều khiển không dây.
Máy chơi game cầm tay gộp màn hình, nút bấm, pin và bộ xử lý vào một khối vừa hai tay. Nó phải cân bằng giữa sức mạnh và thời lượng pin, sức nóng trên tay, trọng lượng. Đồ hoạ thường đơn giản hơn máy gắn tivi cùng thế hệ, nhưng bạn chơi được trên giường, trên xe khách, lúc chờ con tan học.
Từ đó suy ra gần hết ưu nhược: máy gắn tivi mạnh ở hình ảnh và chơi chung, máy cầm tay mạnh ở sự linh hoạt. Câu hỏi đúng là thời gian chơi của bạn trông như thế nào — những buổi tối dài trước tivi, hay những khoảng mười lăm phút rải rác trong ngày.
So sánh theo cách chơi
Bảng dưới so ba loại máy theo xu hướng chung. Thế hệ máy và từng mẫu cụ thể có thể khác.
| Tiêu chí | Gắn tivi | Cầm tay | Máy lai (cầm tay và cắm tivi) |
|---|---|---|---|
| Đồ hoạ | Cao nhất | Đơn giản hơn | Ở giữa, thấp hơn khi chơi cầm tay |
| Chơi chung cả nhà | Rất hợp | Mỗi người một máy | Hợp khi cắm tivi |
| Mang theo | Không | Rất tiện | Tiện |
| Pin | Không cần | Vài giờ tuỳ trò chơi | Vài giờ khi cầm tay |
| Tư thế khi chơi lâu | Ngồi xa màn hình lớn | Cúi đầu nhìn màn nhỏ | Tuỳ cách chơi |
| Kiểm soát giờ chơi của trẻ | Dễ thấy vì ở phòng chung | Khó hơn vì mang đi được | Tuỳ chỗ đặt |
Hàng cuối thường bị bỏ qua lúc mua nhưng lại là chuyện lớn trong gia đình có trẻ nhỏ. Máy đặt ở phòng khách tự nhiên được nhìn thấy; máy cầm tay dễ theo con vào phòng riêng, lên giường lúc khuya.
Chơi chung hay chơi riêng: điều quyết định nhiều nhất
Máy gắn tivi là "bếp lửa" của phòng khách. Nhiều trò chơi cho hai đến bốn người chơi cùng trên một màn hình, hợp với anh chị em, bố mẹ chơi cùng con, bạn bè đến nhà. Mỗi người thêm chỉ cần thêm một tay cầm.
Máy cầm tay là trải nghiệm riêng. Chơi cùng nhau trên máy cầm tay thường cần mỗi người một máy, một bản trò chơi tương ứng tuỳ trò. Hợp với người lớn chơi một mình, hay trẻ lớn tự chơi theo giờ đã thoả thuận.
Chơi trực tuyến là chuyện khác nữa. Cả hai loại đều chơi được qua mạng với người ở xa. Phần này thường cần tài khoản, có tính năng trò chuyện với người lạ, và với nhiều hệ máy, chơi trực tuyến cần gói trả phí định kỳ. Cha mẹ nên bật kiểm soát trò chuyện và kết bạn cho tài khoản của con.
Hãy nghĩ về năm năm tới. Trẻ nhỏ thích chơi cùng bố mẹ, trẻ lớn hơn thường muốn chơi riêng hoặc chơi với bạn qua mạng. Chọn máy theo giai đoạn gia đình đang ở, không theo quảng cáo.
Kiểm soát giờ chơi và nội dung cho trẻ
Hầu hết máy chơi game hiện nay có chế độ dành cho phụ huynh: giới hạn thời gian chơi mỗi ngày, chặn trò chơi theo độ tuổi khuyến nghị, chặn mua hàng trong trò chơi, giới hạn trò chuyện với người lạ. Nhiều máy cho cha mẹ quản lý qua ứng dụng trên điện thoại. Bật những chế độ này ngay khi cài máy, trước khi trao cho trẻ, dễ hơn nhiều so với siết lại sau khi trẻ đã quen.
Về độ tuổi, các trò chơi thường có nhãn phân loại độ tuổi theo hệ thống của từng khu vực. Nhãn này là gợi ý, không thay được việc cha mẹ xem thử trò chơi. Những trò có nạp tiền, hộp quà ngẫu nhiên, trò chuyện mở với người lạ cần được xem kỹ hơn cả nhãn tuổi.
Vị trí đặt máy quan trọng không kém phần mềm. Máy gắn tivi ở phòng khách cho phép cha mẹ thấy con đang chơi gì, với ai. Với máy cầm tay, có thể thống nhất chỗ cất máy cố định sau giờ chơi, chẳng hạn ở phòng khách, không mang vào phòng ngủ. Thoả thuận rõ ràng từ đầu, ghi ra giấy cùng con, thường hiệu quả hơn tranh cãi mỗi tối.
Mắt, tư thế và sức khoẻ khi chơi lâu
Không loại máy nào vô hại khi chơi quá lâu, nhưng mỗi loại có thói quen xấu riêng cần lưu ý:
- Máy cầm tay khiến người chơi cúi đầu, nhìn gần màn nhỏ trong thời gian dài. Nên cầm máy cao hơn, tựa lưng, và nghỉ mắt định kỳ bằng cách nhìn ra xa.
- Máy gắn tivi dễ khiến người chơi ngồi quá gần màn hình lớn hoặc nằm vẹo trên sofa. Khoảng cách hợp lý tuỳ kích thước tivi; ngồi đủ xa để thấy cả màn hình mà không phải đảo mắt liên tục.
- Chơi trong phòng tối với màn hình sáng làm mắt mỏi hơn; nên bật đèn phòng dịu.
- Chơi liên tục nhiều giờ, nhất là trò cần bấm nhanh, có thể gây mỏi cổ tay, ngón tay. Nghỉ giữa các lượt chơi và đứng dậy vận động.
- Chơi sát giờ ngủ ảnh hưởng đến giấc ngủ, đặc biệt với trẻ; nên dừng trước giờ ngủ một khoảng.
- Nếu trẻ có dấu hiệu đau mắt, nhức đầu thường xuyên hay khó ngừng chơi kéo dài, hãy hỏi bác sĩ hoặc chuyên gia phù hợp thay vì tự xử lý.
Những điều này áp dụng cho cả người lớn. Máy cầm tay rất dễ "chơi thêm một ván" trên giường lúc nửa đêm, chính vì nó tiện.
Chi phí theo thời gian: máy chỉ là phần đầu
Trò chơi là khoản chi lớn hơn máy về lâu dài. Một gia đình chơi đều đặn có thể chi cho trò chơi trong vài năm nhiều hơn tiền mua máy. Khi chọn máy, hãy xem kho trò chơi của hệ đó có những thể loại bạn và con thích không.
Bản đĩa hay bản số. Bản đĩa hoặc thẻ trò chơi có thể bán lại, cho mượn, đổi với bạn bè; bản số tải về tiện, thường có đợt giảm giá, nhưng gắn với tài khoản, không bán lại được. Một số máy chỉ dùng bản số.
Gói chơi trực tuyến và thư viện trò chơi trả theo tháng. Nhiều hệ máy có gói trả phí định kỳ để chơi trực tuyến hoặc truy cập một thư viện trò chơi. Đó là chi phí lặp lại cần cân nhắc riêng; bạn có thể bật tắt theo giai đoạn chơi nhiều hay ít.
Phụ kiện. Tay cầm thêm cho người chơi thứ hai, thẻ nhớ hoặc ổ lưu trữ thêm, túi đựng, kính cường lực cho máy cầm tay. Máy gắn tivi chơi chung cần cộng tiền tay cầm; máy cầm tay đi lại cần túi chống sốc.
Máy chơi game hay máy tính, điện thoại sẵn có
Trước khi mua máy chơi game riêng, đáng hỏi một câu: thiết bị sẵn có trong nhà đã đáp ứng chưa? Điện thoại và máy tính bảng chơi được rất nhiều trò, nhưng phần lớn là trò ngắn, nhiều quảng cáo hoặc nạp tiền, và điều khiển bằng cảm ứng không hợp với trò cần bấm chính xác. Máy tính chơi game có kho trò khổng lồ và đồ hoạ cao, nhưng đắt hơn, cần bàn ghế, và khó kiểm soát cho trẻ nhỏ hơn.
Máy chơi game riêng có ưu điểm là bật lên là chơi, không cài đặt rườm rà, trò chơi được tối ưu cho máy, kiểm soát của cha mẹ tập trung một chỗ. Với gia đình muốn một thiết bị giải trí chung đơn giản, đó là lợi thế đáng kể.
Nếu bạn đã có máy tính mạnh và chơi một mình, máy cầm tay nhỏ để chơi lúc đi lại có thể bổ sung tốt hơn một máy gắn tivi thứ hai. Nếu nhà có tivi lớn và trẻ nhỏ, máy gắn tivi thường là lựa chọn gia đình hợp lý hơn.
Tự kiểm trước khi chọn: năm câu hỏi
Trả lời năm câu dưới đây cùng người sẽ chơi chính.
- Ai sẽ chơi nhiều nhất, và thường chơi một mình hay cùng người khác?
- Thời gian chơi điển hình là buổi tối dài hay những khoảng ngắn rải rác?
- Nhà có tivi đặt ở phòng chung, có chỗ cắm máy và ổ điện không?
- Nếu là cho trẻ, gia đình đã thống nhất giờ chơi, chỗ cất máy và quy tắc nạp tiền chưa?
- Những trò chơi người chơi chính muốn có trên hệ máy đó không?
- Ngân sách đã tính cả trò chơi trong năm đầu, tay cầm thêm và các khoản định kỳ nếu chơi trực tuyến chưa?
Nếu câu trả lời chia đôi, máy lai — vừa cầm tay vừa cắm tivi — là phương án dung hoà, chỉ cần chấp nhận đồ hoạ không bằng máy gắn tivi thuần.
Một mẹo nhỏ trước khi chi tiền: hỏi mượn máy của người quen trong một hai tuần, hoặc xem gia đình mình dùng máy thật sự bao nhiêu giờ mỗi tuần. Nhiều nhà nhận ra nhu cầu thật thấp hơn nhiều so với hứng thú ban đầu, và một máy rẻ hơn hoặc máy đã qua sử dụng có kiểm tra đã đủ.
Câu hỏi thường gặp
Mua máy chơi game cho con mấy tuổi thì hợp?
Không có độ tuổi chuẩn cho mọi gia đình. Quan trọng hơn là cha mẹ đã sẵn sàng đặt giới hạn thời gian, chọn trò theo nhãn độ tuổi và chơi cùng con lúc đầu chưa. Với trẻ nhỏ, máy đặt ở phòng chung thường dễ quản lý hơn máy cầm tay.
Máy chơi game cầm tay có hại mắt hơn máy gắn tivi không?
Máy cầm tay khiến người chơi nhìn gần màn nhỏ và cúi đầu lâu hơn, dễ mỏi mắt, mỏi cổ hơn nếu không nghỉ. Máy gắn tivi cho khoảng cách nhìn xa hơn. Với cả hai, nghỉ mắt định kỳ và giới hạn thời gian là điều quan trọng.
Có cần trả phí hằng tháng để chơi máy game không?
Chơi trò đã mua thường không cần. Nhiều hệ máy yêu cầu gói trả phí định kỳ để chơi trực tuyến nhiều người hoặc truy cập thư viện trò chơi. Đây là lựa chọn thêm, bạn có thể đăng ký hoặc huỷ tuỳ giai đoạn.
Nên mua trò chơi bản đĩa hay bản tải về?
Bản đĩa bán lại, cho mượn được, hợp với gia đình hay đổi trò với bạn bè. Bản tải về tiện, hay có đợt giảm giá nhưng gắn với tài khoản và không bán lại được. Một số máy không có ổ đĩa nên chỉ dùng bản số.
Máy lai vừa cầm tay vừa cắm tivi có đủ cho cả nhà không?
Với nhiều gia đình là đủ: chơi chung trên tivi khi ở nhà, chơi cầm tay khi đi xa. Đổi lại, đồ hoạ thường không bằng máy gắn tivi thuần cùng thế hệ, và mỗi lúc chỉ một nơi dùng được máy.
Làm sao để con không nạp tiền trong trò chơi?
Bật chế độ phụ huynh trên máy để chặn mua hàng hoặc yêu cầu mật khẩu cha mẹ cho mỗi giao dịch, không lưu thẻ thanh toán trên tài khoản của con, và thoả thuận rõ với con về chuyện mua vật phẩm trong trò chơi.