Gia đình in chủ yếu chữ trắng đen — bài tập, giấy tờ, tài liệu học — và in không đều, có tuần không in trang nào, thường hợp với máy in laser trắng đen; gia đình cần in màu, in ảnh, hoặc in đều đặn mỗi tuần thì máy in phun, nhất là loại có bình mực lớn, hợp hơn. Sai lầm hay gặp nhất là mua máy in phun rẻ để in vài trang mỗi tháng, rồi đến lúc cần in gấp thì đầu phun đã khô.
Bài này so hai loại theo nguyên lý in, chi phí trên mỗi trang nói tương đối, độ bền khi ít dùng, chất lượng chữ và ảnh, kích thước, tiếng ồn và an toàn. Không bàn hãng hay mẫu máy; thông số cụ thể bạn đọc trên hộp và hướng dẫn của từng máy.
Hai cách đưa mực lên giấy khác nhau hoàn toàn
Máy in phun bắn những giọt mực lỏng cực nhỏ qua các lỗ li ti trên đầu phun xuống giấy. Vì mực ở dạng lỏng, máy pha trộn màu rất mịn, in ảnh và hình màu đẹp, chạy được trên nhiều loại giấy kể cả giấy ảnh bóng. Đổi lại, mực lỏng có thể khô lại ở đầu phun nếu máy để lâu không in, và giấy in xong có thể hơi ẩm, dễ lem nếu chạm ngay hoặc dính nước.
Máy in laser dùng bột mực khô. Một trống quay được tích điện để "vẽ" hình trang in, hút bột mực vào đúng chỗ, chuyển sang giấy, rồi bộ sấy nóng ép bột mực chảy dính chặt vào giấy. Bột mực không khô hay tắc theo thời gian như mực lỏng, nên máy để vài tuần vẫn in ngay được trang đầu tiên sắc nét. Chữ in laser thường đen đều, cạnh gọn, không lem khi gặp nước nhẹ.
Từ nguyên lý ấy suy ra gần hết ưu nhược: phun mạnh ở màu và ảnh, yếu ở chuyện để lâu; laser mạnh ở chữ và độ sẵn sàng, yếu ở màu (máy laser màu có, nhưng thường to, đắt, và với ảnh thì không đẹp bằng máy phun cùng tầm).
So sánh theo việc in thường gặp trong gia đình
Bảng dưới đặt hai loại vào những việc gia đình hay in. Mỗi máy cụ thể có thể khác, nhưng xu hướng chung thường như vậy.
| Việc in | Máy in phun | Máy in laser trắng đen |
|---|---|---|
| Bài tập, tài liệu học, giấy tờ chữ đen | In được, chữ đủ rõ | Hợp nhất: nhanh, sắc nét, không lem |
| In ảnh gia đình, thiệp, tranh tô màu | Hợp nhất | Không in màu được |
| In vài trang mỗi tháng, không đều | Dễ khô đầu phun, tốn mực cho chu trình làm sạch | Hợp: để lâu vẫn in ngay |
| In vài chục trang mỗi tuần | Hợp nếu là loại bình mực lớn | Hợp, chi phí mỗi trang chữ thường thấp |
| In hai mặt, in nhiều trang liền | Thường chậm hơn | Thường nhanh hơn |
| Chỗ đặt và tiếng ồn | Nhỏ gọn, tiếng in nhẹ | Nặng hơn, có tiếng quạt và bộ sấy khi in |
Nếu nhà bạn vừa in nhiều bài tập chữ đen vừa thỉnh thoảng cần ảnh màu, một cách thực tế là dùng máy laser trắng đen ở nhà và in ảnh ở tiệm khi cần, thay vì cố một máy làm cả hai.
Khô mực và tắc đầu phun: vì sao máy in phun ít dùng hay hỏng
Mực lỏng cần được lưu thông. Khi máy phun để lâu không in, mực ở các lỗ phun tiếp xúc với không khí và có thể đặc lại. Trang đầu tiên sau thời gian dài thường bị sọc, mất màu từng dải. Máy sẽ chạy chu trình làm sạch đầu phun, và mỗi lần làm sạch tốn một lượng mực đáng kể.
Khí hậu ảnh hưởng. Phòng khô, nhiều bụi, hay máy đặt cạnh cửa sổ nắng thường làm mực khô nhanh hơn. Ở chiều ngược lại, mùa nồm ẩm có thể làm giấy hút ẩm, kẹt giấy, nhoè mực — điều này ảnh hưởng cả hai loại máy.
Thói quen in nhẹ đều đặn giúp nhiều. Nhiều người dùng máy phun in một trang có đủ màu mỗi tuần để mực lưu thông. Một số máy có chế độ tự bảo dưỡng định kỳ khi để cắm điện; hãy xem hướng dẫn của máy bạn có hay không, và đừng rút điện bằng cách ngắt ổ khi máy chưa đóng nắp đầu phun.
Máy laser không gặp chuyện này theo cách đó. Hộp mực laser vẫn có hạn dùng và trống in vẫn hao mòn theo số trang, nhưng việc để máy nghỉ vài tuần thường không làm trang in sau đó xấu đi. Đây là lý do máy laser hay được gợi ý cho nhà in ít và không đều.
Chi phí mỗi trang: nhìn đúng chỗ, không nhìn giá máy
Giá máy chỉ là phần nổi. Phần thật sự tốn nằm ở mực theo thời gian. Máy in phun loại hộp mực nhỏ thường rẻ khi mua, nhưng mỗi hộp in được không nhiều trang, nên chi phí trên mỗi trang thường cao. Máy in phun loại bình mực lớn, nạp mực từ chai, thường đắt hơn khi mua nhưng mỗi trang rẻ hơn nhiều, hợp với nhà in đều đặn.
Máy laser trắng đen thường có chi phí mỗi trang chữ thấp và ổn định, nhất là khi dùng hộp mực dung lượng cao. Cần lưu ý thêm trống in: một số máy tách riêng hộp mực và trống, trống thay sau một số lượng trang nhất định do nhà sản xuất công bố.
Để so cho đúng, bạn đọc hai con số trên hộp hoặc trang thông số: số trang ước tính của mỗi hộp hay chai mực (thường đo theo một chuẩn trang mẫu có độ phủ mực thấp), và giá hộp mực thay thế ở nơi bạn hay mua. Chia ra sẽ thấy chi phí mỗi trang. Trang thật của bạn có nhiều hình, nhiều mảng đen thì tốn hơn con số công bố. Về mực tương thích hay mực nạp lại, chúng có thể rẻ hơn nhưng chất lượng không đồng đều và có thể ảnh hưởng bảo hành; hãy đọc điều khoản bảo hành của máy trước.
Những điểm nhỏ nhưng quyết định khi dùng hằng ngày
Ngoài màu và chi phí, mấy điểm sau thường chỉ được nhận ra sau khi mua:
- In hai mặt tự động: giúp giảm nửa lượng giấy cho bài tập dài. Có máy phải lật giấy bằng tay.
- Quét và sao chụp: máy đa năng có thêm bộ quét, tiện cho việc nộp giấy tờ trực tuyến. Hai loại máy đều có bản đa năng.
- Kết nối không dây: in từ điện thoại tiện cho cả nhà, nhưng việc cài đặt mạng đôi khi rắc rối; máy có cổng cáp vẫn là đường dự phòng chắc chắn.
- Thời gian ra trang đầu: máy laser cần làm nóng bộ sấy, máy phun cần mồi mực; cả hai đều có độ trễ nhỏ khi in trang đầu.
- Kích thước và trọng lượng: máy laser thường nặng và sâu hơn, cần mặt kệ chắc chắn.
- Giấy: máy phun in ảnh đẹp cần giấy ảnh riêng; máy laser không dùng được giấy ảnh dành cho máy phun vì bộ sấy nóng có thể làm hỏng lớp phủ.
Chỉ cần ghi lại ba thứ bạn in nhiều nhất trong ba tháng qua, đối chiếu danh sách này, bạn sẽ biết tính năng nào đáng trả thêm tiền và tính năng nào không dùng tới.
An toàn, chỗ đặt và không khí trong phòng
Máy laser có bộ sấy nóng ở nhiệt độ cao khi in, và khi khởi động có thể kéo dòng điện lớn trong thời gian ngắn. Nên cắm máy trực tiếp vào ổ điện chắc chắn, tránh dùng chung ổ chia với nhiều thiết bị công suất lớn, và không mở nắp chạm vào bộ sấy ngay sau khi in. Nếu ổ điện, dây điện trong nhà có dấu hiệu nóng, lỏng, hãy nhờ thợ điện kiểm tra trước khi đặt máy.
Khi in, máy laser có thể phát ra một lượng nhỏ khí và hạt siêu mịn; mức độ tuỳ máy, và các nghiên cứu hiện có chưa cho thấy rủi ro rõ rệt với mức in thông thường trong gia đình. Dù vậy, cách hợp lý là đặt máy ở chỗ thoáng, không đặt sát đầu giường hoặc ngay cạnh chỗ trẻ ngồi học suốt buổi. Máy phun ít vấn đề này hơn, nhưng chai mực nên cất xa tầm tay trẻ nhỏ.
Với cả hai loại, khi kẹt giấy hãy làm theo hướng dẫn của máy, tắt máy trước khi thò tay vào trong, kéo giấy theo chiều chạy giấy để không rách vụn kẹt lại. Đừng dùng vật kim loại để cạy.
Khi nào không mua máy in lại là lựa chọn hợp lý
So phun với laser dễ quên mất phương án thứ ba: không nuôi máy in ở nhà. Nếu cả tháng nhà bạn chỉ in vài trang giấy tờ và gần nhà có tiệm photo, in ở tiệm có thể tốn ít hơn tổng tiền máy, mực, giấy, điện và thời gian xử lý trục trặc. Điều này càng đúng với máy phun, vì in quá ít là chính điều kiện làm đầu phun khô.
Ngược lại, máy in ở nhà đáng tiền khi việc in gắn với nhịp sống hằng ngày: con học tiểu học cần in phiếu bài tập nhiều buổi trong tuần, người làm việc tại nhà phải in hợp đồng ký tay, hay nhà ở xa tiệm, đêm muộn mới cần in. Lúc đó giá trị nằm ở sự chủ động hơn là chi phí mỗi trang.
Cũng nên tính chuyện riêng tư. Giấy tờ có số căn cước, hợp đồng, sao kê mang ra tiệm in đồng nghĩa tệp đi qua máy của người khác; nếu phải in ở ngoài, hãy xoá tệp khỏi máy tiệm hoặc nhờ in trực tiếp từ thiết bị của bạn. Với gia đình thường in giấy tờ cá nhân, đây là một lý do chính đáng để có máy riêng, dù số trang in không nhiều.
Tự kiểm trước khi chọn: năm câu hỏi
Trả lời năm câu dưới đây; mỗi câu nghiêng về một phía rõ ràng.
- Trong ba tháng gần nhất, nhà bạn in bao nhiêu trang, và có tuần nào không in trang nào không? In ít, không đều thì nghiêng về laser.
- Bao nhiêu phần trang in cần màu thật sự? Nếu chỉ thỉnh thoảng, in màu ở tiệm có thể rẻ hơn nuôi một máy phun.
- Có cần in ảnh chất lượng cao ở nhà không? Có thì máy phun.
- Có cần quét giấy tờ không? Có thì chọn bản đa năng, loại nào cũng được.
- Chỗ đặt máy có đủ rộng, chắc, thoáng và có ổ điện riêng không? Không thì máy phun nhỏ gọn dễ xoay xở hơn.
Với nhiều gia đình có con đi học, kết quả hay gặp là máy laser trắng đen đa năng: in bài tập sắc nét, để lâu vẫn chạy, quét được giấy tờ. Còn gia đình làm đồ thủ công, in ảnh, in thiệp thường xuyên thì máy phun bình mực lớn sẽ hợp hơn.
Câu hỏi thường gặp
Máy in phun để lâu không dùng có hỏng không?
Không hỏng ngay, nhưng mực ở đầu phun có thể khô, khiến trang in bị sọc hoặc mất màu. Máy sẽ cần chạy làm sạch đầu phun, tốn mực. Nếu khô nặng, có thể phải đưa đến nơi có chuyên môn xử lý. In nhẹ một trang mỗi tuần giúp hạn chế việc này.
Máy in laser có in được ảnh màu không?
Máy laser trắng đen thì không. Máy laser màu in được hình màu, phù hợp tài liệu có biểu đồ, nhưng với ảnh chụp thường không mịn bằng máy in phun cùng tầm, và máy laser màu thường to, chi phí mực cao hơn.
Máy in bình mực lớn có thật sự tiết kiệm không?
Thường tiết kiệm hơn trên mỗi trang nếu bạn in đều đặn, vì mực nạp từ chai rẻ hơn hộp mực nhỏ tính theo số trang. Giá máy khi mua thường cao hơn, và nếu nhà bạn in rất ít thì vẫn có thể gặp chuyện khô đầu phun.
Dùng mực tương thích hay mực nạp lại có ảnh hưởng gì?
Có thể rẻ hơn, nhưng chất lượng giữa các nguồn không đồng đều; mực kém có thể làm tắc đầu phun hoặc in nhạt. Một số chính sách bảo hành không nhận lỗi do mực không chính hãng gây ra, vì vậy nên đọc điều khoản bảo hành trước.
Máy in laser có độc hại khi in trong phòng không?
Máy laser có thể phát ra lượng nhỏ khí và hạt mịn khi in, mức độ tuỳ máy. Với mức in thông thường của gia đình, bằng chứng hiện có chưa cho thấy rủi ro rõ rệt, nhưng nên đặt máy ở chỗ thoáng, không sát chỗ ngủ hay chỗ trẻ ngồi học.
Có nên mua máy in đa năng có chức năng quét không?
Nên, nếu gia đình thường phải nộp giấy tờ trực tuyến, scan bài cho con hay lưu hồ sơ. Chênh lệch giá giữa máy chỉ in và máy đa năng thường không lớn so với tiện ích, và cả máy phun lẫn máy laser đều có bản đa năng.