Bộ kích sóng hợp khi nhà bạn chỉ có một hai góc yếu sóng, ít người dùng cùng lúc và muốn xử lý nhanh, gọn; wifi mesh hợp với nhà nhiều tầng, nhà ống dài, nhiều thiết bị, khi bạn muốn đi từ tầng này sang tầng khác mà điện thoại tự chuyển điểm phát không bị rớt mạng. Và trong cả hai trường hợp, nếu kéo được dây mạng tới tầng trên, chất lượng thường tốt hơn hẳn mọi phương án không dây.
Bài này so hai loại theo nguyên lý: cách phát lại sóng, vì sao tốc độ có thể giảm, chuyển vùng giữa các điểm phát, nối dây hay không dây, chi phí nói tương đối và cách tự kiểm nhà mình. Không bàn hãng, mẫu hay nhà mạng cụ thể.
Vì sao nhà nhiều tầng ở Việt Nam hay yếu sóng
Nhà ống phổ biến ở đô thị Việt Nam thường hẹp, sâu, nhiều tầng, sàn bê tông cốt thép, tường gạch dày. Sóng wifi đi xuyên vật cản bị suy giảm, mỗi lớp sàn bê tông, mỗi bức tường, mỗi cánh tủ kim loại đều lấy đi một phần. Bộ phát của nhà mạng thường được đặt ở tầng trệt, gần cửa, nơi dây cáp đi vào, tức là ở đầu xa nhất so với phòng ngủ tầng trên.
Kết quả quen thuộc: tầng một mạng nhanh, tầng ba tải trang chậm, sân thượng mất hẳn sóng. Băng tần cao cho tốc độ lớn nhưng xuyên tường kém; băng tần thấp đi xa hơn nhưng chậm hơn và đông thiết bị hơn. Thêm vào đó, ở khu dân cư dày, hàng chục mạng wifi nhà bên cạnh cùng chia kênh sóng, gây nhiễu.
Có hai cách phổ biến để đưa sóng lên tầng trên mà không cần đổi gói cước: đặt thêm bộ kích sóng ở chỗ còn sóng khá, hoặc thay bằng hệ mesh gồm nhiều điểm phát phối hợp với nhau. Cả hai đều nhằm rút ngắn khoảng cách giữa thiết bị của bạn và điểm phát gần nhất.
So sánh nguyên lý và trải nghiệm
Bảng dưới so ở mức xu hướng chung. Các đời thiết bị mới có thể cải thiện một số điểm, nên đọc thông số và hướng dẫn của từng sản phẩm.
| Tiêu chí | Bộ kích sóng | Hệ wifi mesh |
|---|---|---|
| Cách hoạt động | Nhận sóng từ bộ phát chính rồi phát lại | Nhiều điểm phát cùng một hệ, phối hợp và chọn đường truyền |
| Tên mạng | Có loại tạo tên mạng riêng, có loại dùng chung tên | Một tên mạng cho cả nhà |
| Chuyển giữa các tầng | Thiết bị có thể bám điểm cũ, phải tự đổi | Thường tự chuyển mượt hơn |
| Tốc độ ở điểm xa | Có thể giảm đáng kể nếu phát lại cùng băng tần | Giữ tốt hơn, nhất là loại có băng tần riêng nối các điểm |
| Cài đặt | Đơn giản, cắm vào ổ điện | Thường cài qua ứng dụng, cũng không khó |
| Chi phí khi mua | Thấp hơn | Cao hơn, tuỳ số điểm phát |
Điểm khác biệt quan trọng nhất là cách nối giữa các điểm phát. Cả bộ kích sóng lẫn mesh đều có thể nối bằng dây mạng, và khi nối dây, khoảng cách hiệu năng giữa hai bên thu hẹp lại nhiều.
Vì sao bộ kích sóng hay làm mạng chậm
Phát lại chung một kênh phải chia thời gian. Bộ kích sóng không dây đơn giản nhận dữ liệu từ bộ phát chính rồi phát lại cho điện thoại của bạn. Nếu nó dùng cùng một băng tần cho cả hai chiều, nó không thể vừa nghe vừa nói cùng lúc, nên tốc độ thực tế tới thiết bị thường giảm rõ so với tốc độ nó nhận được.
Đặt sai chỗ thì phát lại sóng yếu. Đặt bộ kích sóng ở nơi đã gần mất sóng, nó chỉ khuếch đại một tín hiệu kém. Chỗ đặt hợp lý thường là khoảng giữa bộ phát chính và vùng yếu, nơi vẫn còn sóng khá. Nhiều bộ kích sóng có đèn báo chất lượng tín hiệu để bạn dò chỗ đặt.
Tên mạng riêng gây phiền. Với loại tạo tên mạng riêng, điện thoại có thể bám vào điểm phát tầng dưới dù bạn đã lên tầng trên, vì sóng yếu nhưng chưa mất hẳn. Bạn phải tự chuyển mạng, khá bất tiện.
Nhưng với nhu cầu nhỏ, nó vẫn đủ. Một phòng ngủ cần xem phim, đọc báo, gọi video vài người — bộ kích sóng đặt đúng chỗ thường giải quyết được với chi phí thấp nhất.
Mesh làm gì khác, và giới hạn của nó
Hệ mesh gồm một điểm chính nối với bộ phát của nhà mạng và một hoặc nhiều điểm vệ tinh đặt ở các tầng. Các điểm dùng chung một tên mạng, phối hợp để chỉ dẫn thiết bị bám vào điểm gần nhất, và chọn đường truyền ổn định hơn giữa các điểm. Kết quả là khi bạn cầm điện thoại đi từ tầng một lên tầng ba, kết nối thường chuyển sang điểm phát mới mà cuộc gọi video không bị đứt.
Nhiều hệ mesh có thêm một băng tần riêng chỉ để các điểm nói chuyện với nhau, giúp tốc độ ở điểm xa giữ tốt hơn bộ kích sóng một băng tần. Loại mesh có cổng mạng ở mỗi điểm cho phép nối dây giữa các điểm — đây thường là cách cho kết quả ổn định nhất.
Giới hạn: mesh không xuyên được bê tông giỏi hơn. Nếu mỗi tầng cách nhau sàn dày và không có dây, mỗi lần nhảy qua một điểm không dây lại mất một phần tốc độ; nhà năm tầng không dây hoàn toàn có thể vẫn chậm ở tầng trên cùng. Mesh cũng không làm gói cước nhanh hơn; nếu đường truyền từ nhà mạng vào nhà đã chậm, mọi điểm phát đều chậm.
Băng tần, chuẩn wifi và thiết bị cũ trong nhà
Bộ phát wifi hiện nay thường phát cùng lúc nhiều băng tần. Băng tần thấp đi xa, xuyên tường tốt hơn nhưng chậm và đông đúc vì nhiều thiết bị, nhiều nhà xung quanh cùng dùng. Băng tần cao hơn nhanh hơn, ít nhiễu hơn, nhưng suy giảm nhanh qua sàn và tường. Khi so bộ kích sóng với mesh, hãy xem mỗi bên dùng băng tần nào để nối với bộ phát chính, vì đó là "đường ống" quyết định tốc độ ở tầng trên.
Chuẩn wifi cũng đổi qua từng thế hệ, đời sau thường cho tốc độ cao hơn và xử lý nhiều thiết bị cùng lúc tốt hơn. Nhưng tốc độ thực tế bị giới hạn bởi thiết bị chậm nhất trong chuỗi: điện thoại, máy tính đời cũ chỉ hỗ trợ chuẩn cũ thì dù bộ phát mới đến đâu cũng chỉ đạt tốc độ của chuẩn cũ. Không cần chạy theo chuẩn mới nhất nếu phần lớn thiết bị trong nhà chưa dùng tới.
Một điểm nữa: nhiều camera, ổ cắm thông minh và thiết bị nhà thông minh chỉ kết nối được ở băng tần thấp. Khi đổi sang hệ mesh, kiểm tra hệ đó vẫn phát băng tần này với tên mạng mà các thiết bị cũ nhận được, nếu không bạn có thể phải cài lại từng thiết bị.
Nối dây mạng: phương án hay bị bỏ qua
Trước khi mua thêm bất cứ thứ gì, hãy xem nhà bạn có thể đi dây mạng lên tầng trên không. Một số cách thường gặp:
- Nhà xây mới hoặc sửa nhà: đi sẵn ống luồn dây mạng từ tầng trệt lên các tầng, đặt ổ mạng ở mỗi tầng. Chi phí thấp nếu làm cùng lúc với điện.
- Nhà đã hoàn thiện: đi dây nổi theo cầu thang, nẹp gọn ở chân tường, hoặc tận dụng ống điện có sẵn nếu thợ đánh giá an toàn và còn chỗ.
- Khi đã có dây: đặt một bộ phát hoặc điểm mesh ở mỗi tầng, nối dây về bộ phát chính, tốc độ ở tầng trên thường gần bằng tầng dưới.
- Bộ chuyển mạng qua đường dây điện: một lựa chọn khi không thể đi dây mạng, chất lượng tuỳ hệ thống điện trong nhà, nên thử và giữ hoá đơn để đổi nếu không hợp.
- Không tự ý đục tường, kéo dây trong ống điện đang có dây điện mà không có thợ có chuyên môn; an toàn điện phải đặt lên trước.
Nối dây không còn là chuyện chỉ của văn phòng. Với nhà ống ba tầng trở lên, một sợi dây mạng chạy lên tầng giữa thường đáng hơn mọi bộ kích sóng.
Ai hợp bộ kích sóng, ai hợp mesh
Hợp bộ kích sóng: căn hộ hoặc nhà một hai tầng chỉ yếu ở một phòng; phòng trọ cần thêm sóng cho một góc; ngân sách hạn chế; ít thiết bị dùng cùng lúc.
Hợp mesh: nhà ống ba tầng trở lên, nhà dài nhiều phòng, nhà có nhiều thiết bị như camera, tivi, điện thoại của nhiều người, người làm việc tại nhà cần gọi video ổn định khi đi lại giữa các phòng.
Hợp nối dây cộng điểm phát: bất kỳ nhà nào đi dây được, đặc biệt nhà đang xây sửa. Đây là phương án ổn định nhất về lâu dài.
Hỏi nhà mạng trước. Một số nhà mạng có dịch vụ lắp thêm điểm phát hoặc cho thuê thiết bị mesh. Hãy hỏi rõ thiết bị mua đứt hay thuê theo tháng, nếu thuê thì đó là khoản định kỳ cần tính, và thiết bị của nhà mạng có phối hợp được với thiết bị bạn tự mua không.
Tự kiểm nhà mình trước khi mua: sáu bước
Dành nửa giờ làm các bước sau với một chiếc điện thoại, bạn sẽ biết nhà mình cần gì:
- Kiểm tốc độ gói cước ở ngay cạnh bộ phát chính bằng ứng dụng đo tốc độ. Nếu đây đã chậm, vấn đề nằm ở gói cước hoặc đường truyền, không phải vùng phủ.
- Đi đo ở từng tầng, từng phòng hay dùng, ghi lại tốc độ và số vạch sóng.
- Đánh dấu những chỗ tốc độ giảm mạnh. Nếu chỉ một hai phòng, bộ kích sóng có thể đủ.
- Thử dời bộ phát chính lên vị trí cao, thoáng, giữa nhà nếu dây cáp cho phép; đôi khi chỉ vậy đã cải thiện rõ.
- Xem có thể đi dây mạng lên tầng giữa hoặc tầng trên không.
- Đếm số thiết bị dùng mạng cùng lúc vào giờ cao điểm buổi tối; càng nhiều, mesh càng đáng cân nhắc.
Sau khi lắp, đo lại đúng những chỗ cũ để so. Nếu tầng trên vẫn chậm, thử dời điểm phát lại gần hơn hoặc bổ sung dây trước khi mua thêm thiết bị.
Câu hỏi thường gặp
Bộ kích sóng có làm mạng chậm đi không?
Có thể, nhất là loại phát lại trên cùng một băng tần, vì nó phải chia thời gian giữa nhận và phát. Đặt sai chỗ, nơi sóng đã yếu, cũng làm tốc độ thấp. Đặt ở vị trí còn sóng khá, giữa bộ phát chính và vùng yếu, sẽ cho kết quả tốt hơn.
Nhà ba tầng cần mấy điểm wifi mesh?
Thường cần một điểm mỗi tầng hoặc mỗi hai tầng, tuỳ độ dày sàn, độ sâu nhà và chỗ đặt bộ phát chính. Cách chắc nhất là đo tốc độ ở từng tầng trước, rồi đặt thêm điểm ở nơi giảm mạnh. Nối dây giữa các điểm sẽ giảm số điểm cần dùng.
Wifi mesh có làm gói cước nhanh hơn không?
Không. Mesh chỉ giúp phủ sóng đều trong nhà. Nếu đường truyền từ nhà mạng vào nhà chậm, mọi điểm phát vẫn chậm. Hãy đo tốc độ ngay cạnh bộ phát chính để biết vấn đề nằm ở gói cước hay ở vùng phủ.
Có thể dùng bộ kích sóng cùng hệ mesh không?
Về kỹ thuật thường dùng được, nhưng bộ kích sóng không phối hợp với hệ mesh nên thiết bị có thể không chuyển mượt giữa chúng. Nếu đã có mesh, mở rộng bằng thêm điểm cùng hệ thường cho trải nghiệm đồng nhất hơn.
Đặt bộ phát wifi ở đâu trong nhà là tốt?
Nơi cao, thoáng, gần giữa vùng cần phủ, tránh trong tủ kim loại, sau tivi, sát lò vi sóng hay bể cá. Với nhà ống, đặt ở tầng giữa thường phủ đều hơn tầng trệt, nếu dây cáp từ nhà mạng cho phép kéo lên.
Thuê thiết bị mesh của nhà mạng hay tự mua?
Thuê thì không tốn khoản lớn ban đầu và được hỗ trợ kỹ thuật, nhưng là chi phí định kỳ. Tự mua thì trả một lần, chủ động chọn thiết bị, nhưng tự xử lý khi trục trặc. Hãy tính tổng chi phí theo số năm định dùng.