Đồng hồ thông minh hợp với người muốn nhận thông báo trên cổ tay, theo dõi vận động và giấc ngủ, thanh toán chạm, và chấp nhận sạc pin vài ngày một lần; đồng hồ đeo tay thường — loại chạy pin hoặc loại cơ — hợp với người chỉ cần xem giờ, muốn đeo nhiều năm không lo sạc, và coi đồng hồ là món phụ kiện bền lâu. Hai thứ trông giống nhau trên cổ tay nhưng là hai loại sản phẩm khác hẳn về vòng đời.
Bài này so theo loại, không theo hãng: thời lượng pin và cách sạc, vòng đời phần mềm, mức tin cậy của chỉ số sức khoẻ, thông báo có làm phiền không, chống nước, chi phí theo năm và ai hợp bên nào.
Một bên là thiết bị điện tử, một bên là dụng cụ đo giờ
Đồng hồ thông minh thực chất là một máy tính nhỏ đeo tay: có màn hình cảm ứng, bộ xử lý, cảm biến, kết nối không dây với điện thoại và pin sạc. Nó đi cùng điện thoại để hiện thông báo, đếm bước, đo nhịp tim, theo dõi giấc ngủ, ghi bài tập, một số loại có định vị và thanh toán chạm. Giống điện thoại, nó phụ thuộc vào phần mềm và sẽ có ngày hết được cập nhật.
Đồng hồ thường làm một việc: báo giờ. Loại chạy pin dùng bộ máy thạch anh, chính xác cao, một viên pin cúc áo thường chạy được khoảng một đến vài năm tuỳ loại. Loại cơ chạy bằng dây cót, lên dây bằng tay hoặc tự động nhờ chuyển động cổ tay, không cần pin nhưng sai số nhiều hơn loại pin và cần bảo dưỡng định kỳ ở thợ.
Vì vậy so hai loại này giống so một chiếc điện thoại với một cuốn sổ tay: cái này làm được nhiều việc nhưng có tuổi thọ phần mềm, cái kia làm ít việc nhưng có thể theo bạn rất lâu. Câu hỏi đúng là bạn cần cổ tay làm gì.
So sánh theo từng tiêu chí
Bảng dưới so ba loại ở mức nguyên tắc chung. Từng mẫu cụ thể có thể lệch, nên đọc thông số trên hộp và hướng dẫn.
| Tiêu chí | Đồng hồ thông minh | Đồng hồ pin (thạch anh) | Đồng hồ cơ |
|---|---|---|---|
| Nguồn năng lượng | Pin sạc, thường vài ngày đến vài tuần tuỳ loại | Pin cúc áo, thường một đến vài năm | Dây cót, không pin |
| Độ chính xác giờ | Đồng bộ theo điện thoại, rất chính xác | Cao | Thấp hơn, lệch vài giây mỗi ngày là thường |
| Chức năng | Thông báo, sức khoẻ, vận động, có loại thanh toán, định vị | Xem giờ, có loại thêm lịch ngày, bấm giờ | Xem giờ, có loại thêm lịch ngày |
| Vòng đời | Gắn với phần mềm và pin, thường vài năm | Rất lâu nếu thay pin đúng cách | Rất lâu nếu bảo dưỡng |
| Bảo dưỡng | Sạc thường xuyên, cập nhật phần mềm | Thay pin, thay gioăng chống nước | Lau dầu, chỉnh máy định kỳ ở thợ |
Điểm khác lớn nhất là vòng đời. Đồng hồ thông minh thường được thay sau vài năm như điện thoại, còn đồng hồ thường có thể dùng hàng chục năm. Nếu bạn mua đồng hồ để làm kỷ niệm hay để dành, đó là lợi thế khó thay thế.
Chỉ số sức khoẻ trên đồng hồ thông minh tin tới đâu
Đếm bước, thời gian vận động: thường đủ dùng để thấy xu hướng — tuần này đi nhiều hơn hay ít hơn tuần trước. Con số tuyệt đối có thể lệch tuỳ cách vung tay và vị trí đeo.
Nhịp tim lúc nghỉ và khi đi bộ: cảm biến quang học ở mặt sau thường cho kết quả khá sát khi đeo chặt vừa và ít cử động; khi tập cường độ cao, cử động mạnh hoặc da ướt, sai số có thể tăng.
Giấc ngủ và calo tiêu hao: là ước tính từ cử động và nhịp tim, không đo trực tiếp. Hữu ích để theo dõi thói quen, không nên coi là số đo chính xác.
Các chức năng có tính y tế: một số đồng hồ có tính năng cảnh báo nhịp bất thường, đo nồng độ oxy trong máu, phát hiện té ngã. Chúng có thể hữu ích như tín hiệu nhắc đi khám, nhưng không thay được máy đo y tế hay chẩn đoán của bác sĩ. Nếu có triệu chứng hoặc bệnh nền, hãy hỏi bác sĩ thay vì dựa vào con số trên cổ tay; ngược lại, chỉ số bình thường trên đồng hồ cũng không có nghĩa là bạn khoẻ mạnh hoàn toàn.
Dữ liệu sức khoẻ là dữ liệu nhạy cảm. Nó được đồng bộ về điện thoại và có thể lên máy chủ của nhà sản xuất. Đọc kỹ phần quyền riêng tư khi cài, tắt chia sẻ những gì không cần.
Pin, sạc và cảm giác "thêm một thứ phải nhớ"
Với đồng hồ thông minh, thời lượng pin khác nhau rất xa giữa các loại. Loại màn hình lớn, sáng, nhiều tính năng thường phải sạc mỗi ngày hoặc cách ngày. Loại thiên về theo dõi vận động, màn hình đơn giản hơn, có thể chạy một đến vài tuần. Bật định vị khi tập ngoài trời, màn hình luôn sáng, đo liên tục thì pin tụt nhanh hơn nhiều. Số ngày ghi trên hộp thường đo trong điều kiện sử dụng nhẹ.
Người dùng thường bỏ đồng hồ thông minh không phải vì nó dở, mà vì quên sạc vài lần rồi thôi đeo. Nếu bạn đã thấy việc sạc điện thoại mỗi tối là phiền, hãy tính xem mình có muốn thêm một thiết bị nữa phải sạc không. Đồng hồ thường thì không có câu hỏi này: loại pin thay một lần dùng lâu, loại cơ tự động chỉ cần đeo đều; nếu để lâu không đeo thì phải lên dây và chỉnh giờ lại.
Pin trong đồng hồ thông minh cũng là linh kiện hao mòn. Sau vài năm, thời lượng giảm rõ, và không phải loại nào cũng thay pin dễ dàng. Hãy hỏi trước về chính sách thay pin khi mua.
Thông báo trên cổ tay: tiện hay phiền
Đây là lý do nhiều người mua đồng hồ thông minh, cũng là lý do không ít người tháo ra. Một số điểm nên biết trước:
- Thông báo giúp bạn không phải rút điện thoại mỗi lần rung, hữu ích khi đang lái xe máy dừng đèn đỏ, đang nấu ăn hay đang họp — miễn là bạn không đọc khi đang điều khiển xe.
- Nếu để mặc định, mọi ứng dụng đều rung lên cổ tay, dễ thành nguồn xao nhãng liên tục. Cần lọc chỉ giữ cuộc gọi, tin nhắn từ người quan trọng, lịch hẹn.
- Trả lời tin nhắn trên đồng hồ thường bằng câu soạn sẵn hoặc giọng nói; gõ dài thì vẫn phải dùng điện thoại.
- Đồng hồ thông minh thường chỉ chạy trọn tính năng khi đi cùng điện thoại tương thích. Đổi điện thoại sang hệ khác, đồng hồ có thể mất nhiều tính năng hoặc không ghép được nữa — hãy kiểm tính tương thích trước khi mua.
- Trong giờ kiểm tra, phòng thi và một số nơi làm việc, đồng hồ có kết nối có thể bị cấm mang vào; đồng hồ thường thì không gặp vấn đề này.
Nếu bạn muốn ít bị làm phiền hơn chứ không phải nhiều hơn, đồng hồ thường hoặc đồng hồ thông minh được tắt gần hết thông báo là hai hướng để cân nhắc.
Chống nước, va đập và độ bền ngoài đời
Đọc đúng ký hiệu chống nước. Cả hai loại đều ghi mức chống nước bằng mét, áp suất hoặc chuẩn chống bụi nước. Con số mét không có nghĩa là lặn được tới độ sâu đó; nó là mức chịu áp suất trong phòng thử. Đi mưa, rửa tay thường ổn với đa số đồng hồ; bơi, tắm nước nóng, xông hơi thì phải xem kỹ hướng dẫn.
Gioăng chống nước lão hoá theo thời gian. Với đồng hồ thường, mỗi lần thay pin nên nhờ thợ kiểm và thay gioăng nếu cần. Với đồng hồ thông minh, sau va đập mạnh hoặc sau vài năm, khả năng chống nước có thể giảm mà bạn không biết.
Màn hình và mặt kính. Màn hình đồng hồ thông minh vỡ thường đắt để thay, có khi gần bằng mua mới. Đồng hồ thường dùng mặt kính khoáng hoặc kính sapphire, thay ở thợ dễ hơn.
Đồng hồ cơ cần nâng niu hơn. Va đập mạnh và từ trường mạnh — như loa, nắp túi nam châm — có thể làm đồng hồ cơ chạy sai. Đồng hồ pin và đồng hồ thông minh ít bị ảnh hưởng theo cách này.
Chi phí tính theo năm đeo, không theo giá mua
Khi đặt hai loại cạnh nhau ở quầy, người ta thường so giá mua. Cách so hữu ích hơn là chia cho số năm thật sự đeo. Ví dụ giả định: một đồng hồ thông minh tầm trung dùng ba bốn năm thì pin yếu và hết cập nhật, còn một đồng hồ pin cùng tầm tiền có thể đeo mười năm chỉ tốn vài lần thay pin và gioăng. Tính theo năm, đồng hồ thường thường rẻ hơn đáng kể.
Nhưng phép tính đó chỉ công bằng nếu bạn thật sự dùng các tính năng thông minh. Với người tập luyện đều, cần thông báo khi đang làm việc tay chân, hay cần tính năng phát hiện té ngã cho người lớn tuổi sống một mình, giá trị nằm ở việc đồng hồ làm được, không ở số năm nó tồn tại.
Một điểm nữa là giá trị khi bán lại. Đồng hồ thông minh mất giá nhanh như điện thoại, vì đời mới ra liên tục. Đồng hồ thường giữ giá tuỳ loại; đa số đồng hồ phổ thông cũng mất giá khi bán lại, chỉ một số ít đồng hồ cơ có tiếng mới giữ hoặc tăng giá — đừng mua với kỳ vọng đầu tư. Còn nếu có gói dịch vụ trả hằng tháng đi kèm, như kết nối di động riêng cho đồng hồ hay gói phân tích sức khoẻ, đó là khoản định kỳ cần cộng vào và cân nhắc riêng.
Tự kiểm trước khi chọn: năm câu hỏi
Trả lời nhanh năm câu sau để biết bạn cần một thiết bị hay một chiếc đồng hồ.
- Ba lý do bạn muốn đeo đồng hồ là gì? Nếu cả ba đều là xem giờ và phong cách, đồng hồ thường là đủ.
- Bạn có sẵn sàng sạc thêm một thiết bị vài ngày một lần không?
- Bạn có tập thể dục đều và muốn theo dõi xu hướng vận động, giấc ngủ không? Có thì đồng hồ thông minh có ích.
- Bạn muốn đeo chiếc này bao lâu? Trên năm năm thì đồng hồ thường có lợi thế rõ.
- Điện thoại bạn đang dùng có tương thích đầy đủ với chiếc đồng hồ thông minh định mua không?
Nhiều người kết hợp: đeo đồng hồ thông minh khi tập và đi làm, đeo đồng hồ thường khi đi tiệc, đi chơi. Không có quy tắc nào bắt bạn chỉ chọn một — chỉ cần biết mỗi chiếc làm tốt việc gì.
Câu hỏi thường gặp
Đồng hồ thông minh dùng được bao nhiêu năm?
Thường vài năm, giới hạn bởi pin hao mòn và thời gian nhà sản xuất còn cập nhật phần mềm. Phần cứng có thể vẫn chạy lâu hơn, nhưng khi hết cập nhật hoặc pin yếu, nhiều người chọn đổi máy. Hỏi trước chính sách thay pin khi mua.
Đo nhịp tim, oxy máu trên đồng hồ có chính xác không?
Ở trạng thái nghỉ, đeo đúng cách thì thường khá sát để theo dõi xu hướng. Khi cử động mạnh, da ướt hay đeo lỏng, sai số tăng. Đây không phải thiết bị y tế để chẩn đoán; có triệu chứng thì nên đi khám.
Đồng hồ cơ có cần bảo dưỡng không?
Có. Đồng hồ cơ thường cần lau dầu, chỉnh máy định kỳ ở thợ có chuyên môn, khoảng vài năm một lần tuỳ khuyến cáo của nhà sản xuất và cách dùng. Để lâu không bảo dưỡng, dầu khô có thể làm bộ máy mòn nhanh hơn.
Đồng hồ thông minh có dùng được khi không có điện thoại không?
Phần lớn vẫn xem giờ, đếm bước, đo nhịp tim được. Một số loại có kết nối di động riêng thì gọi, nhắn được khi không có điện thoại bên cạnh, nhưng việc cài đặt và thiết lập ban đầu thường vẫn cần điện thoại tương thích.
Đeo đồng hồ thông minh khi bơi có được không?
Tuỳ mức chống nước của từng loại; có loại ghi rõ dùng được khi bơi, có loại chỉ chịu nước mưa và rửa tay. Không nên đeo khi tắm nước nóng, xông hơi. Hãy đọc hướng dẫn của đúng mẫu bạn có.
Đồng hồ pin bao lâu thì phải thay pin?
Thường khoảng một đến vài năm tuỳ loại pin và chức năng. Khi kim giây nhảy cách quãng vài giây một lần, nhiều đồng hồ đang báo pin yếu. Nên thay ở thợ có dụng cụ và nhờ kiểm luôn gioăng chống nước.