Nếu bạn quay video nhiều, chơi trò chơi dung lượng lớn, hoặc định dùng máy từ bốn năm trở lên, bộ nhớ trong lớn thường là lựa chọn ít phiền về sau; nếu bạn chủ yếu nhắn tin, mạng xã hội, chụp ảnh vừa phải, và máy có khe thẻ nhớ, bản dung lượng thấp kèm thẻ nhớ hoặc thói quen chép ảnh ra ngoài có thể đủ dùng. Điểm mấu chốt: bộ nhớ trong không nâng cấp được sau khi mua, còn thẻ nhớ, ổ rời thì thêm được bất cứ lúc nào.
Bài này so các cách chứa dữ liệu trên điện thoại theo loại: bộ nhớ trong, thẻ nhớ, ổ cứng rời và lưu trữ trực tuyến, xét tốc độ, độ an toàn, sự tiện lợi và chi phí nói tương đối. Gói lưu trữ trực tuyến trả theo tháng là chuyện riêng — ở đây chỉ nhắc nó như một lựa chọn.
Vì sao bộ nhớ trong và thẻ nhớ không ngang nhau
Bộ nhớ trong của điện thoại là chip nhớ hàn trên bo mạch, nối thẳng với bộ xử lý qua đường truyền nhanh. Hệ điều hành, ứng dụng, dữ liệu ứng dụng, tin nhắn đều nằm ở đây. Thẻ nhớ là một thiết bị rời cắm vào khe, đi qua giao tiếp chậm hơn, và tốc độ thay đổi rất nhiều giữa các loại thẻ.
Hệ quả thực tế: thẻ nhớ hợp để chứa ảnh, video, nhạc, tài liệu tải về — những tệp đọc ghi theo khối lớn. Thẻ nhớ không hợp để chạy ứng dụng; nhiều ứng dụng không cho chuyển sang thẻ, và ứng dụng chạy từ thẻ chậm có thể khởi động lâu, giật khi dùng. Một số điện thoại cho "gộp" thẻ nhớ vào bộ nhớ trong, nhưng khi đó thẻ chậm kéo cả hệ thống chậm theo, và thẻ bị mã hoá gắn với máy, rút ra cắm máy khác không đọc được.
Vì vậy khi tính dung lượng, hãy tách hai phần: phần ứng dụng và hệ thống, luôn phải nằm ở bộ nhớ trong; phần ảnh, video, tài liệu, có thể đưa ra ngoài. Người cài nhiều ứng dụng nặng thì bộ nhớ trong phải đủ lớn dù có thẻ hay không.
So sánh các cách chứa dữ liệu
Bảng dưới so bốn chỗ chứa dữ liệu thường gặp ở mức xu hướng chung.
| Chỗ chứa | Tốc độ | Tiện lợi | Rủi ro chính | Hợp với |
|---|---|---|---|---|
| Bộ nhớ trong | Nhanh nhất | Luôn có, không cần làm gì | Mất cùng máy nếu máy hỏng, mất | Ứng dụng, dữ liệu dùng hằng ngày |
| Thẻ nhớ | Chậm hơn, tuỳ loại thẻ | Cắm vào là thêm chỗ, nếu máy có khe | Thẻ kém dễ lỗi, mất dữ liệu đột ngột | Ảnh, video, nhạc, bản đồ ngoại tuyến |
| Ổ cứng rời cắm cổng sạc | Nhanh khi chép khối lớn | Phải cắm mỗi lần chép | Rơi vỡ, quên sao lưu | Chép video, ảnh ra định kỳ |
| Lưu trữ trực tuyến | Phụ thuộc mạng | Tự đồng bộ | Phụ thuộc tài khoản, dung lượng miễn phí có hạn | Sao lưu tự động, dùng nhiều thiết bị |
Không chỗ chứa nào thay được việc sao lưu. Dữ liệu quan trọng nên có ít nhất hai bản ở hai nơi khác nhau, chẳng hạn bộ nhớ trong cộng ổ rời, hoặc bộ nhớ trong cộng lưu trữ trực tuyến.
Nhiều máy không còn khe thẻ nhớ
Kiểm tra trước khi tính đến thẻ nhớ. Khe thẻ nhớ ngày càng ít xuất hiện, nhất là ở máy cao cấp. Nhiều máy tầm thấp và tầm trung vẫn còn, nhưng có máy dùng chung khe với sim thứ hai — cắm thẻ thì mất một sim. Đọc thông số máy chứ đừng mặc định.
Máy không có khe thì bộ nhớ trong là quyết định một lần. Bạn không thể thêm dung lượng sau khi mua. Nếu chọn bản thấp, cách duy nhất để giải phóng chỗ là chép dữ liệu ra ngoài thường xuyên hoặc dùng lưu trữ trực tuyến.
Ổ rời cắm cổng sạc là lối thoát. Nhiều điện thoại đọc được ổ cứng rời hoặc thẻ nhớ qua đầu đọc cắm cổng sạc. Không tiện bằng thẻ cắm trong máy, nhưng hợp để chép video ra mỗi tuần hay mỗi tháng.
Video độ phân giải cao ăn bộ nhớ rất nhanh. Quay video độ phân giải cao, khung hình cao, mỗi phút có thể chiếm dung lượng lớn. Người hay quay video con nhỏ, quay sự kiện, quay hướng dẫn bán hàng nên ưu tiên bộ nhớ trong lớn hoặc chỉnh mức quay hợp lý trong cài đặt camera.
Thẻ nhớ: chọn và dùng sao cho không mất ảnh
Thẻ nhớ là chỗ người dùng hay mất dữ liệu nhất, chủ yếu vì mua thẻ kém hoặc thẻ giả. Thẻ giả có thể báo dung lượng lớn nhưng thực chứa ít, ghi quá phần thật là dữ liệu cũ bị ghi đè hoặc hỏng mà máy không báo. Hãy mua thẻ từ nơi có nguồn gốc rõ ràng, giữ hoá đơn, và thử ghi đầy thẻ bằng công cụ kiểm tra trước khi dùng cho ảnh quan trọng.
Ký hiệu tốc độ trên thẻ cho biết tốc độ ghi tối thiểu được bảo đảm; quay video độ phân giải cao cần thẻ đạt lớp tốc độ tương ứng, nếu không máy có thể dừng quay hoặc báo lỗi. Hướng dẫn của điện thoại thường ghi loại thẻ tối đa và lớp tốc độ khuyến nghị.
Thẻ nhớ cũng hao mòn theo số lần ghi, và có thể hỏng đột ngột không báo trước. Đừng coi thẻ là nơi lưu trữ duy nhất cho ảnh con lớn lên hay giấy tờ quan trọng. Khi rút thẻ, hãy dùng lệnh tháo thẻ trong cài đặt trước, đừng rút khi máy đang ghi.
Tự ước dung lượng bạn cần trong vài năm tới
Thay vì đoán, hãy nhìn vào máy hiện tại. Mở mục bộ nhớ trong cài đặt, rồi làm theo các bước:
- Ghi lại dung lượng đã dùng hiện nay và chia theo nhóm: ứng dụng, ảnh video, tin nhắn và tệp tải về, hệ thống.
- Nhớ lại máy này đã dùng bao lâu. Lấy dung lượng đã dùng chia cho số năm để biết mỗi năm bạn tăng khoảng bao nhiêu.
- Nhân với số năm định dùng máy mới, cộng phần hệ thống và ứng dụng hiện có.
- Cộng thêm một khoảng dư, vì bộ nhớ gần đầy làm máy chậm và cập nhật hệ điều hành cần chỗ trống.
- Nếu máy mới có khe thẻ nhớ và bạn sẵn lòng chuyển ảnh video ra thẻ, có thể trừ bớt phần ảnh video khỏi con số bộ nhớ trong.
- Nếu bạn định dùng lưu trữ trực tuyến, hãy xem dung lượng miễn phí có đủ không, hay sẽ phải trả gói định kỳ.
Ví dụ giả định: máy hiện dùng hai năm đã chiếm phần lớn bộ nhớ, trong đó hơn một nửa là video của con. Nếu máy mới dùng bốn năm, không có khe thẻ, thì bản bộ nhớ trong lớn hơn hẳn là hợp lý; nếu có khe thẻ và bạn chịu khó chép video ra, bản thấp hơn một bậc có thể đủ.
Riêng tư: dữ liệu nằm ở đâu thì rủi ro ở đó
Bộ nhớ trong của điện thoại hiện nay thường được mã hoá và gắn với mật mã khoá màn hình; người nhặt được máy đã khoá rất khó đọc ảnh của bạn. Thẻ nhớ dùng như bộ nhớ rời thì thường không mã hoá: ai rút thẻ ra cắm vào đầu đọc là xem được ảnh, video, tài liệu bên trong. Nếu bạn lưu ảnh giấy tờ tuỳ thân, hợp đồng, ảnh riêng tư trên thẻ, đó là rủi ro khi mất máy hay khi đem máy đi sửa.
Ổ cứng rời cũng vậy: tiện chép, nhưng rơi mất là lộ hết nếu không đặt mật khẩu hay mã hoá. Nhiều ổ và nhiều máy tính có công cụ mã hoá sẵn; dùng nó cho ổ chứa dữ liệu nhạy cảm.
Lưu trữ trực tuyến chuyển rủi ro sang tài khoản. Mật khẩu yếu, không bật xác thực hai bước, hay bị lừa đăng nhập vào trang giả là đường dữ liệu lọt ra ngoài. Nếu dùng, hãy bật xác thực hai bước và kiểm định kỳ những thiết bị đang đăng nhập. Ngoài ra, trước khi bán hay đem điện thoại đi sửa, nhớ rút thẻ nhớ ra và sao lưu, vì khôi phục cài đặt gốc thường không xoá dữ liệu trên thẻ.
Ai hợp bộ nhớ trong lớn, ai hợp bản thấp
Hợp bộ nhớ trong lớn: người quay video nhiều, người làm nội dung, người chơi trò chơi dung lượng lớn, người dùng máy lâu năm, người không muốn nghĩ đến chuyện dọn bộ nhớ, và người dùng máy không có khe thẻ.
Hợp bản thấp: người dùng chủ yếu nhắn tin, gọi điện, mạng xã hội; người lớn tuổi dùng ít ứng dụng; trẻ dùng máy phụ để học; người quen chép ảnh ra máy tính hay ổ rời định kỳ.
Cân nhắc giá chênh giữa các bản. Mức chênh giữa bản dung lượng thấp và bản cao hơn một bậc tuỳ hãng và thời điểm; có lúc chênh không nhiều so với tiện ích nhận được, có lúc đủ để mua một ổ rời dung lượng lớn. So thật cụ thể tại thời điểm mua.
Đừng quên giá bán lại. Máy dung lượng cao thường dễ bán lại hơn một chút. Điều này giảm phần nào chênh lệch khi tính chi phí trên mỗi năm dùng.
Dọn bộ nhớ và sao lưu: thói quen quan trọng hơn con số
Dù chọn bản nào, bộ nhớ đầy là chuyện sớm muộn nếu không có thói quen. Những thứ hay chiếm chỗ mà ít người để ý: ảnh và video tự tải về trong các ứng dụng nhắn tin nhóm, bộ nhớ đệm của ứng dụng mạng xã hội, video quay thử trùng lặp, tệp tải về đã dùng xong. Tắt tự tải phương tiện trong ứng dụng nhắn tin thường giải phóng được nhiều chỗ nhất.
Sao lưu là chuyện khác với dọn dẹp. Nên chọn một lịch cố định — mỗi tháng một lần chẳng hạn — chép toàn bộ ảnh video sang ổ rời hoặc máy tính, kiểm tra đã mở được, rồi mới xoá khỏi điện thoại nếu cần. Với lưu trữ trực tuyến, nhớ rằng đồng bộ hai chiều nghĩa là xoá ở máy có thể xoá cả trên mạng; đọc kỹ cách hoạt động trước khi dọn.
Khi bộ nhớ chỉ còn trống rất ít, điện thoại thường chậm hơn, cập nhật không cài được, ứng dụng có thể đóng bất ngờ. Giữ một khoảng trống dư là cách đơn giản để máy chạy ổn định.
Câu hỏi thường gặp
Thẻ nhớ có làm điện thoại chạy chậm không?
Nếu chỉ dùng thẻ để chứa ảnh, video, nhạc thì gần như không ảnh hưởng đến tốc độ máy. Nếu chuyển ứng dụng sang thẻ hoặc gộp thẻ vào bộ nhớ trong, thẻ chậm có thể làm ứng dụng mở lâu và máy chạy kém mượt hơn.
Nên chọn bộ nhớ bao nhiêu cho người dùng cơ bản?
Không có con số chung cho mọi người. Cách sát thực tế là xem máy hiện tại đã dùng bao nhiêu sau bao lâu, nhân với số năm định dùng máy mới, cộng phần dư. Người dùng nhẹ, chép ảnh ra ngoài thường xuyên thì cần ít hơn người hay quay video.
Điện thoại không có khe thẻ nhớ thì mở rộng dung lượng thế nào?
Bộ nhớ trong không mở rộng được. Bạn có thể chép dữ liệu ra ổ cứng rời hoặc thẻ nhớ qua đầu đọc cắm cổng sạc, chép sang máy tính, hoặc dùng lưu trữ trực tuyến. Dung lượng miễn phí có hạn, vượt mức thường phải trả gói định kỳ.
Thẻ nhớ có tự hỏng không?
Có. Thẻ nhớ hao mòn theo số lần ghi và có thể hỏng đột ngột, nhất là thẻ kém chất lượng hoặc thẻ giả. Vì vậy không nên để ảnh quan trọng chỉ ở trên thẻ; hãy sao lưu sang ít nhất một nơi khác.
Rút thẻ nhớ ra cắm vào máy khác có đọc được không?
Nếu thẻ được dùng như bộ nhớ rời bình thường thì thường đọc được. Nếu thẻ đã được gộp vào bộ nhớ trong của máy, nó bị mã hoá gắn với máy đó và máy khác không đọc được. Hãy biết thẻ của bạn đang ở chế độ nào.
Bộ nhớ gần đầy có làm điện thoại chậm không?
Thường có. Khi chỗ trống quá ít, hệ thống khó ghi tệp tạm, cập nhật không cài được và ứng dụng có thể đóng bất ngờ. Nên giữ một khoảng trống dư và dọn ảnh video tự tải từ ứng dụng nhắn tin định kỳ.