UuDiem.comƯu Điểm
Xe và đi lại

Xe máy điện động cơ trong bánh hay đặt giữa: khác nhau ở lực kéo, độ êm và bảo dưỡng

So sánh hai kiểu bố trí động cơ xe máy điện: động cơ trong bánh và động cơ đặt giữa truyền xích hay dây đai. Lực kéo, leo dốc, độ êm, lội nước, bảo dưỡng.

Close-up of an electric scooter rear wheel hub and a second scooter with exposed belt drive, parked on a tiled shop floor in Bac Ninh, technician hands pointing

Động cơ đặt trong bánh sau gọn, ít chi tiết, gần như không phải bảo dưỡng phần truyền động; động cơ đặt giữa thân xe truyền lực qua xích hoặc dây đai, phân bố khối lượng tốt hơn, thường kéo khoẻ hơn khi leo dốc chở nặng nhờ có tỷ số truyền. Người đi phố đường bằng thường thấy động cơ trong bánh là đủ; người hay chở nặng, đi dốc, đường xấu nên để ý tới kiểu đặt giữa.

Bài này giải thích hai kiểu bố trí theo nguyên lý, không theo hãng hay mẫu xe. Công suất, mô-men xoắn và độ bền thực tế khác nhau nhiều giữa các nhà sản xuất, nên khi xem xe, hãy đọc thông số trên tem, sách hướng dẫn và hỏi chính sách bảo hành cho động cơ và bộ điều khiển. Nhiều người chọn xe máy điện chỉ nhìn kiểu dáng và quãng đường mỗi lần sạc mà bỏ qua vị trí động cơ, trong khi đây là chi tiết quyết định cảm giác lái và chi phí sửa về sau.

Hai cách đưa lực điện ra bánh xe

Ở kiểu trong bánh, động cơ điện nằm ngay trong đùm bánh sau. Phần đứng yên gắn với trục, phần quay chính là vỏ bánh. Điện từ pin qua bộ điều khiển làm bánh quay trực tiếp, không có xích, không có dây đai, không có hộp số. Đây là kiểu phổ biến trên nhiều xe máy điện và xe đạp điện vì đơn giản, rẻ chế tạo, dễ lắp ráp.

Ở kiểu đặt giữa, động cơ gắn vào khung xe ở khoảng giữa hoặc gần càng sau, truyền lực ra bánh qua xích, dây đai hoặc bánh răng giảm tốc. Nhờ có bộ truyền, nhà thiết kế chọn được tỷ số truyền để động cơ quay ở vùng hiệu quả, cho lực kéo lớn ở bánh khi cần. Một số thiết kế còn đặt động cơ ở càng sau, nằm giữa hai kiểu trên.

Sự khác nhau về vị trí kéo theo khác nhau về khối lượng không treo, tức phần khối lượng nằm dưới giảm xóc và di chuyển cùng bánh xe. Động cơ trong bánh làm phần này nặng hơn, ảnh hưởng tới độ êm khi đi qua ổ gà, gờ giảm tốc. Động cơ đặt giữa để khối lượng trên khung, giảm xóc làm việc nhẹ nhàng hơn.

So sánh nhanh

Bảng dưới gom các khác biệt theo nguyên lý. Thiết kế cụ thể có thể làm lệch xu hướng.

Tiêu chíĐộng cơ trong bánhĐộng cơ đặt giữa
Cấu tạoÍt chi tiết, không bộ truyềnThêm xích, dây đai hoặc bánh răng
Lực kéo khi leo dốc, chở nặngPhụ thuộc thiết kế động cơ; kéo nặng lâu dễ nóngThường tốt hơn nhờ tỷ số truyền
Độ êm trên đường xấuBánh sau nặng, xóc hơnÊm hơn nhờ khối lượng không treo nhỏ
Bảo dưỡng phần truyền độngGần như khôngCăng chỉnh, thay xích hoặc dây đai theo hạn
Thay lốp, sửa bánh sauPhức tạp hơn vì phải tháo dây điện động cơNhư xe thông thường
Tiếng ồnRất êmCó thêm tiếng của bộ truyền
Lội nướcĐộng cơ nằm thấp, sát mặt nướcĐộng cơ nằm cao hơn, tuỳ thiết kế

Không có kiểu nào thắng ở mọi hàng. Bạn nên đánh dấu những hàng quan trọng với mình nhất, ví dụ dốc và chở nặng, hay đường ngập, rồi xem kiểu nào hợp hơn.

Động cơ trong bánh: ưu và nhược

Đơn giản, ít việc vặt. Không có xích để tra dầu, không có dây đai để căng, không có tiếng lạch cạch. Với người chỉ muốn một chiếc xe đi làm, đi chợ trong phố bằng, đây là ưu điểm lớn.

Êm và yên lặng. Lực truyền thẳng ra bánh nên xe chạy rất êm, gần như không có tiếng động ngoài tiếng lốp. Nhiều người chọn xe điện chính vì cảm giác yên tĩnh này.

Kém lợi thế khi kéo nặng kéo dài. Động cơ trong bánh quay cùng tốc độ bánh, không có tỷ số truyền để giúp khi leo dốc dài lúc chở nặng. Động cơ phải gánh dòng lớn, dễ nóng, và bộ điều khiển có thể giảm công suất để tự bảo vệ.

Bánh sau nặng. Khối lượng không treo lớn làm xe xóc hơn qua ổ gà, gờ giảm tốc, và có thể ảnh hưởng độ bám đường khi đường xấu.

Sửa bánh sau phiền hơn. Thủng lốp, thay lốp, thay má phanh sau thường phải tháo cả dây điện động cơ. Tiệm vá lốp ven đường không phải chỗ nào cũng quen việc này.

Động cơ đặt giữa: ưu và nhược

Kéo khoẻ hơn khi cần. Bộ truyền cho phép động cơ quay nhanh, làm việc ở vùng hiệu quả, nhân lực kéo ở bánh. Leo dốc, chở hai người, chở hàng thường nhẹ nhàng hơn so với động cơ trong bánh có công suất tương đương.

Phân bố khối lượng hợp lý. Khối lượng động cơ nằm trên khung, gần trọng tâm, giúp xe cân bằng và giảm xóc làm việc tốt hơn. Cảm giác lái gần với xe máy xăng hơn.

Thêm hạng mục bảo dưỡng. Xích cần tra dầu, căng chỉnh, thay khi giãn mòn; dây đai cần kiểm tra nứt, mòn, thay theo hạn. Bỏ bê phần này làm hao năng lượng và có thể đứt giữa đường.

Có thêm tiếng động. Bộ truyền phát ra tiếng nhỏ, đặc biệt khi xích khô hoặc dây đai mòn. Không lớn như xe xăng nhưng không yên tuyệt đối như động cơ trong bánh.

Thường ở phân khúc cao hơn. Kiểu đặt giữa phức tạp hơn nên hay xuất hiện trên những mẫu có công suất lớn hơn, giá cao hơn. Đây là xu hướng, không phải quy luật.

Cảm giác lái, phanh tái sinh và tiếng kêu lạ

Ngoài lực kéo, hai kiểu bố trí còn khác ở những chi tiết cảm giác mà chỉ khi lái thử mới thấy. Động cơ trong bánh cho cảm giác bánh sau được đẩy trực tiếp, phản hồi tức thì khi vặn ga, nhưng bánh nặng khiến xe hơi dằn khi qua gờ giảm tốc. Động cơ đặt giữa cho cảm giác giống xe máy truyền thống hơn, có độ trễ rất nhỏ do bộ truyền, đổi lại xe đầm và êm hơn ở đường xấu.

Nhiều xe máy điện có phanh tái sinh: khi nhả ga hoặc bóp phanh nhẹ, động cơ đảo vai trò thành máy phát, hãm xe và nạp lại một ít điện vào pin. Cả hai kiểu bố trí đều làm được điều này, mức hãm tuỳ cách nhà sản xuất cài đặt. Người mới đi nên làm quen trên đoạn vắng, vì cảm giác xe tự chậm lại khi nhả ga khác xe xăng.

Về tiếng kêu, xe có động cơ trong bánh mà phát tiếng rít, tiếng lạch cạch ở bánh sau là dấu hiệu nên kiểm tra sớm, có thể do bạc đạn, ốc trục hoặc nam châm. Xe có động cơ đặt giữa thường kêu vì xích khô, xích chùng, dây đai mòn hoặc nhông mòn, phần lớn sửa được nhanh nếu phát hiện sớm. Đừng chạy tiếp nhiều ngày với tiếng kêu lạ.

Chi phí sửa chữa về lâu dài

Khi so hai kiểu, hãy nghĩ tới những khoản sẽ gặp sau vài năm, không chỉ giá mua. Mỗi khoản dưới đây nói tương đối:

  • Động cơ trong bánh hỏng nặng thường phải thay cả cụm bánh động cơ, là khoản lớn; nhưng tần suất thấp nếu dùng đúng tải và không lội ngập.
  • Động cơ đặt giữa có thêm khoản thay xích, nhông, dây đai định kỳ, nhỏ nhưng đều đặn; động cơ nằm trên khung nên ít chịu va đập và nước hơn.
  • Bộ điều khiển và pin là hai khoản lớn ở cả hai kiểu, không phụ thuộc vị trí động cơ; bảo hành cho hai bộ phận này đáng đọc kỹ nhất.
  • Lốp sau của xe có động cơ trong bánh có thể mòn nhanh hơn do lực truyền trực tiếp và bánh nặng, tuỳ cách đi.
  • Mức sẵn có của thợ và linh kiện quanh nơi bạn ở quan trọng không kém thiết kế; một kiểu xe tốt mà gần nhà không ai sửa được thì vẫn là gánh nặng.

Nếu cần so cụ thể, hãy hỏi nơi bán bảng giá phụ tùng thay thế của chính mẫu xe đó, rồi so tương đối giữa các khoản thay vì chỉ so giá xe.

An toàn điện, pin và nước: nguyên tắc cho cả hai kiểu

Dù động cơ đặt ở đâu, hệ thống điện của xe máy điện gồm pin, bộ điều khiển, dây dẫn và giắc nối đều cần được tôn trọng. Không tự mở động cơ, bộ điều khiển hay pin; không tự đổi bộ điều khiển để tăng công suất. Việc độ có thể làm động cơ quá nhiệt, dây dẫn quá tải, tăng nguy cơ chập cháy và làm xe vượt khỏi loại đã đăng ký.

Về nước, động cơ trong bánh nằm thấp nên dễ bị ngâm khi lội đường ngập. Thiết kế tốt có gioăng, có chuẩn chống nước, nhưng không có nghĩa là lội sâu thoải mái. Với cả hai kiểu, hãy đọc giới hạn lội nước trong sách hướng dẫn và tránh lội sâu. Sau khi xe bị ngâm, không cố bật hay sạc ngay; đưa xe đi kiểm tra.

Về sạc, nguyên tắc không đổi: đúng bộ sạc, ổ điện chắc chắn, chỗ sạc thoáng, xa lối thoát hiểm và phòng ngủ, ngừng dùng khi pin phồng, nóng hoặc có mùi lạ. Người lái và người ngồi sau đội mũ bảo hiểm đạt chuẩn, cài quai đúng cách. Xe điện chạy êm nên người đi bộ khó nghe thấy, hãy giảm tốc ở ngõ hẹp, trước cổng trường.

Tự kiểm khi chọn xe

Trước khi chọn kiểu động cơ, hãy làm các bước sau:

  1. Liệt kê đoạn đường bạn đi thường xuyên: có dốc dài, cầu cao, đường đất, đường ngập không.
  2. Ghi lại tải thường chở: một người, hai người, hàng hoá cỡ nào.
  3. Lái thử cả hai kiểu trên một đoạn dốc nếu có thể, chú ý lực kéo khi chở thêm người.
  4. Hỏi nơi bán: bảo hành động cơ và bộ điều khiển bao lâu, xích hoặc dây đai thay theo hạn nào, gần bạn có điểm sửa không.
  5. Hỏi một tiệm vá lốp gần nhà xem họ có quen tháo bánh xe có động cơ trong bánh không.

Ví dụ giả định: một người bán hàng rong ở Bắc Ninh mỗi ngày chở thùng hàng nặng qua mấy con dốc đê. Kiểu đặt giữa có thể đỡ mệt cho động cơ và cho người lái. Một nhân viên văn phòng đi đường bằng trong phố, một mình, kiểu trong bánh là đủ và ít việc vặt hơn.

Câu hỏi thường gặp

Động cơ trong bánh có bền không?

Động cơ không chổi than trong bánh có ít chi tiết mòn nên thường bền nếu dùng đúng tải. Rủi ro đến từ quá nhiệt khi kéo nặng lâu, nước vào khi lội sâu và va đập mạnh ở bánh. Bảo hành của nhà sản xuất là chỉ dấu đáng tin hơn lời quảng cáo.

Xe máy điện động cơ đặt giữa có cần thay xích không?

Có, xích và dây đai là chi tiết hao mòn. Thời điểm thay tuỳ cách dùng và điều kiện đường. Kiểm tra độ căng, tra dầu xích theo hướng dẫn giúp kéo dài tuổi thọ và tránh đứt giữa đường.

Kiểu nào leo dốc tốt hơn?

Ở cùng mức công suất, kiểu đặt giữa thường có lợi nhờ tỷ số truyền. Nhưng thiết kế cụ thể quyết định nhiều; một động cơ trong bánh có mô-men lớn vẫn leo dốc tốt. Lái thử trên đúng con dốc bạn hay đi là cách kiểm tra chắc nhất.

Thủng lốp sau xe có động cơ trong bánh thì làm sao?

Nhiều tiệm vá được tại chỗ bằng miếng vá trong mà không cần tháo bánh. Nếu phải thay lốp hoặc săm, cần tháo cả dây điện động cơ; nên tìm tiệm quen việc này để tránh làm hỏng giắc nối.

Có nên đổi động cơ mạnh hơn cho xe máy điện?

Không nên tự đổi. Động cơ mạnh hơn đòi hỏi pin, bộ điều khiển, dây dẫn, phanh tương ứng; đổi một phần dễ gây quá tải, chập cháy và làm xe không còn đúng loại đã đăng ký.

Động cơ trong bánh có lội nước được không?

Tuỳ chuẩn chống nước của từng thiết kế, nhưng không nên lội sâu. Động cơ nằm thấp nên dễ bị ngâm hơn. Sau khi lội, nếu xe có biểu hiện lạ như giật, kêu, mất lực, hãy đưa đi kiểm tra.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138