Vòi sen tăng áp không tạo thêm nước; nó dồn lượng nước có sẵn qua những lỗ nhỏ hơn để tia nước mạnh hơn. Máy bơm tăng áp thì thật sự đẩy thêm áp lực vào đường ống. Vì vậy hai thứ giải quyết hai vấn đề khác nhau, và chọn nhầm là tốn tiền mà vòi vẫn yếu.
Bài này giúp bạn đoán nguyên nhân nước yếu ở nhà mình, hiểu mỗi loại làm được gì và không làm được gì, so ưu nhược điểm khi dùng thật, những yêu cầu an toàn điện bắt buộc với máy bơm trong nhà tắm và danh sách câu hỏi trước khi mua. Không nêu hãng; thông số cụ thể đọc trên tem sản phẩm.
Nước yếu có nhiều nguyên nhân, không phải lúc nào cũng do thiếu áp
Trước khi chọn vòi hay bơm, hãy phân biệt hai cảm giác: nước chảy ít, tức lưu lượng thấp, và nước chảy yếu, tức áp lực thấp. Hai thứ thường đi cùng nhau nhưng nguyên nhân có thể khác. Đầu vòi sen bám cặn vôi làm tắc một nửa lỗ phun sẽ cho cảm giác nước yếu dù áp lực trong ống vẫn đủ. Van khoá nhánh mở chưa hết, lõi lọc đầu nguồn bị tắc, ống cũ bị đóng cặn bên trong cũng gây ra hiện tượng tương tự.
Với nhà ống nhiều tầng dùng bồn nước trên mái, tầng sát mái thường yếu nhất vì chênh lệch độ cao giữa đáy bồn và vòi sen rất nhỏ. Nước chảy xuống nhờ trọng lực, độ cao càng ít thì áp càng thấp. Đây là trường hợp thiếu áp thật sự.
Cách thử đơn giản: tháo đầu sen ra, mở vòi và nhìn dòng nước chảy từ dây sen. Nếu dòng nước từ dây mạnh mà khi lắp đầu sen vào lại yếu, vấn đề nằm ở đầu sen, chỉ cần vệ sinh hoặc thay. Nếu ngay cả dòng từ dây cũng yếu, hãy kiểm tra van, lõi lọc và hỏi thợ về đường ống trước khi tính đến bơm.
Vòi sen tăng áp làm được gì
Nguyên lý. Vòi sen tăng áp có mặt phun với lỗ nhỏ hơn hoặc ít lỗ hơn, đôi khi có thêm khoang thu hẹp bên trong. Cùng một lượng nước đi qua diện tích nhỏ hơn thì tốc độ tia nước tăng lên, nên người tắm cảm thấy nước mạnh hơn. Tổng lượng nước mỗi phút không tăng, thậm chí có thể giảm nhẹ.
Hợp khi nào. Khi áp lực nhà bạn ở mức vừa phải, nước vẫn chảy đều nhưng tia sen thường bị tản ra, vòi sen tăng áp giúp cảm giác tắm dễ chịu hơn mà không cần điện, không cần thợ.
Không giúp được khi nào. Khi nước gần như chỉ nhỏ giọt, vòi sen tăng áp không tạo được áp lực từ con số gần bằng không. Với bình nóng lạnh hay máy nước nóng cần áp lực tối thiểu để vận hành, vòi sen cũng không giải quyết được.
Điểm cần chú ý. Lỗ phun nhỏ nên dễ tắc cặn hơn với nguồn nước cứng. Bạn nên chọn loại có núm cao su ở lỗ phun để dễ chà sạch, và vệ sinh định kỳ. Một số loại có viên lọc hoặc hạt khoáng trong tay cầm kèm lời quảng cáo về chất lượng nước; phần đó không thay được việc xét nghiệm và xử lý nước đúng cách, nên đừng chọn vòi chỉ vì lời hứa ấy.
Máy bơm tăng áp làm được gì
Nguyên lý. Máy bơm tăng áp hút nước từ đường ống hoặc bồn chứa rồi đẩy ra với áp lực cao hơn. Loại phổ biến cho gia đình tự bật khi có vòi mở nhờ cảm biến áp lực hoặc cảm biến dòng chảy, và tự tắt khi vòi đóng.
Hợp khi nào. Tầng sát mái thiếu áp thật sự, nhà có bình nóng lạnh hoặc máy giặt cần áp lực ổn định, nhà dùng nhiều vòi cùng lúc. Bơm có thể lắp cho cả nhà ngay sau bồn mái, hoặc lắp riêng cho một tầng, một phòng tắm.
Giới hạn. Bơm cần nguồn nước để hút. Nếu bồn mái cạn hoặc đường cấp mất nước, bơm chạy khô sẽ nhanh hỏng nếu không có chức năng tự ngắt. Nhiều nơi đơn vị cấp nước không cho phép đặt bơm hút trực tiếp từ đường ống công cộng; bạn nên hỏi đơn vị cấp nước địa phương trước khi lắp kiểu đó.
Đổi lại. Bơm cần điện, có tiếng ồn khi chạy, cần chỗ đặt khô ráo và cần bảo dưỡng. Áp lực quá cao có thể làm van an toàn bình nóng lạnh xả liên tục hoặc làm hở khớp nối cũ.
Đặt hai lựa chọn cạnh nhau
Bảng dưới tóm tắt các khác biệt chính để bạn nhìn nhanh. Mức độ cụ thể tuỳ áp lực nhà bạn và loại thiết bị.
| Tiêu chí | Vòi sen tăng áp | Máy bơm tăng áp |
|---|---|---|
| Tạo thêm áp lực thật | Không, chỉ đổi cách phun | Có |
| Cần điện | Không | Có, cần đường điện an toàn |
| Lắp đặt | Tự vặn vào dây sen | Thợ nước và thợ điện |
| Phạm vi tác dụng | Một vòi sen | Một nhánh hoặc cả nhà |
| Tiếng ồn | Không | Có khi bơm chạy |
| Chi phí ban đầu | Thấp | Cao hơn nhiều, cộng công lắp |
| Giúp bình nóng lạnh, máy giặt | Không | Có, nếu chọn đúng áp |
Nhìn bảng sẽ thấy vòi sen tăng áp là bước thử rẻ và nhanh, còn bơm là giải pháp gốc cho thiếu áp thật. Nhiều gia đình thử vòi sen trước; nếu vẫn không đủ, mới tính đến bơm. Thứ tự này cũng giúp bạn có thêm thông tin: nếu vòi sen tăng áp cải thiện rõ, áp lực nhà bạn chưa đến mức quá thấp; nếu gần như không đổi, đó là dấu hiệu khá rõ của thiếu áp thật.
An toàn điện khi lắp máy bơm gần nhà tắm
Máy bơm là thiết bị điện, thường đặt ở chân bồn mái, trong khoang kỹ thuật hoặc góc nhà tắm. Những chỗ này đều có nước, có ẩm và có khi bị nắng mưa trực tiếp. Bơm phải được cấp điện từ đường riêng hoặc từ ổ có tiếp địa, đi qua aptomat có chức năng chống giật. Dây điện đi trong ống bảo vệ, không vắt qua chỗ nước chảy.
Nếu bơm đặt ngoài trời trên mái, cần mái che hoặc hộp che phù hợp với hướng dẫn của nhà sản xuất, tránh để nước mưa đọng ở hộp điện của bơm. Bơm đặt trong nhà tắm cần nằm xa khu vực tắm vòi sen, cao hơn sàn để không ngập khi nước tràn.
Việc đấu điện cho bơm cần thợ điện có chuyên môn. Đừng tự cắm bơm vào ổ cắm có sẵn trong nhà tắm bằng dây nối dài. Khi thấy bơm kêu bất thường, có mùi khét hoặc chạm vỏ thấy tê, ngắt aptomat trước rồi mới lại gần kiểm tra, không dùng tay ướt chạm vào bơm.
Chi phí sở hữu nói tương đối
Vòi sen tăng áp là khoản chi nhỏ, một lần, không phát sinh điện. Chi phí về lâu dài chỉ là công vệ sinh cặn và thay vòi khi lỗ phun đã mòn hoặc tắc không chà được. Nếu thử mà không hợp, khoản mất đi cũng không đáng kể, nên đây là bước thử hợp lý.
Máy bơm tăng áp là khoản chi lớn hơn nhiều, cộng thêm công thợ nước, công thợ điện, có khi thêm van giảm áp, van một chiều, bình tích áp tuỳ cấu hình thợ đề xuất. Về lâu dài có tiền điện theo số giờ bơm chạy, chi phí thay phớt, thay cảm biến áp lực sau một thời gian, và chi phí sửa các khớp nối cũ trong nhà nếu chúng không chịu được áp lực mới.
Khoản cuối là khoản dễ bị bỏ qua. Nhà có hệ ống đã dùng nhiều năm, khi tăng áp có thể lộ ra những chỗ rò trước đó chưa từng thấy. Vì vậy khi so tiền, đừng chỉ so giá vòi với giá bơm, mà hỏi thợ đánh giá luôn tình trạng đường ống. Đây là cách nghĩ về chi phí, không phải kết luận bên nào rẻ hơn cho mọi nhà.
Nhà nào hợp lựa chọn nào
Đối chiếu hoàn cảnh nhà bạn với các trường hợp sau. Nếu chưa chắc, hãy bắt đầu từ cách rẻ nhất và đo lại sau mỗi bước.
- Áp lực vừa phải, chỉ thấy tia sen tản và không đã: thử vòi sen tăng áp trước.
- Tầng sát mái nhà ống, nước gần như chỉ chảy nhỏ: cần bơm tăng áp hoặc nâng cao bồn nước theo tư vấn của thợ.
- Bình nóng lạnh báo lỗi thiếu nước, máy giặt báo lỗi cấp nước: thường là thiếu áp thật, vòi sen không giúp được.
- Nhà thuê, không được đục đẽo, không có chỗ đặt bơm: vòi sen tăng áp và vệ sinh đầu sen là lựa chọn khả thi.
- Nhà có nhiều vòi dùng cùng lúc buổi tối: bơm cho cả nhà thường hiệu quả hơn bơm nhỏ cho từng phòng.
- Nguồn nước cứng, nhiều cặn: cả hai đều cần vệ sinh; vòi sen lỗ nhỏ tắc nhanh hơn.
Trước khi mua bơm, hãy đảm bảo bạn đã loại trừ nguyên nhân tắc cặn, van chưa mở hết và lõi lọc đầu nguồn bị nghẹt. Lắp bơm lên một đường ống đang tắc chỉ làm bơm chạy nặng hơn.
Câu hỏi trước khi mua
Hỏi người bán hoặc thợ những câu dưới đây. Câu trả lời rõ ràng giúp bạn tránh mua thiết bị không hợp với nhà mình.
- Nước yếu ở một vòi hay ở cả tầng, cả nhà?
- Đã thử tháo đầu sen, kiểm tra van và lõi lọc đầu nguồn chưa?
- Bồn nước nằm cao hơn vòi sen tầng trên cùng bao nhiêu?
- Bơm định lắp hút từ bồn hay từ đường ống cấp, địa phương có cho phép kiểu đó không?
- Bơm có chức năng chống chạy khô và tự ngắt khi quá nhiệt không?
- Áp lực tối đa của bơm có vượt mức chịu được của bình nóng lạnh, khớp nối, dây cấp trong nhà không?
- Bơm đặt ở đâu, đường điện cấp cho bơm có aptomat chống giật và tiếp địa chưa?
Câu về áp lực tối đa thường bị bỏ qua. Bơm quá mạnh với hệ ống cũ có thể làm rò khớp nối, nên thợ có thể đề xuất van giảm áp ở nhánh cấp cho bình nóng lạnh.
Câu hỏi thường gặp
Vòi sen tăng áp có tiết kiệm nước không?
Vì lỗ phun nhỏ hơn, một số loại vòi sen tăng áp cho lượng nước mỗi phút ít hơn vòi thường. Tuy vậy lượng nước tiêu thụ thật còn phụ thuộc thời gian tắm và thói quen của từng người. Nếu muốn biết, bạn đo lưu lượng bằng xô có vạch và đồng hồ bấm giờ trước và sau khi thay vòi.
Máy bơm tăng áp có tốn nhiều điện không?
Bơm chỉ chạy khi có vòi mở nếu là loại tự động, nên điện tiêu thụ phụ thuộc thời gian dùng nước của cả nhà. Bạn đọc công suất trên tem bơm và ước số giờ chạy mỗi ngày để tính. Bơm bị rò nước ở đâu đó trong nhà sẽ tự bật tắt liên tục và tốn điện hơn.
Có thể lắp máy bơm tăng áp hút trực tiếp từ đường ống nước máy không?
Nhiều đơn vị cấp nước không cho phép hút trực tiếp từ đường ống công cộng vì ảnh hưởng áp lực của các hộ xung quanh. Quy định có thể khác giữa các địa phương, nên bạn hỏi đơn vị cấp nước nơi mình ở trước khi lắp, và ưu tiên hút từ bồn chứa của nhà mình.
Bơm tăng áp kêu liên tục dù không ai mở vòi là sao?
Thường là có rò nước ở đâu đó khiến áp lực giảm và bơm tự bật lại, hoặc cảm biến áp lực của bơm có vấn đề. Kiểm tra két nước bồn cầu, vòi nhỏ giọt, khớp nối dưới chậu. Nếu không tìm ra, ngắt điện bơm và gọi thợ kiểm tra.
Vòi sen tăng áp có dùng với bình nóng lạnh trực tiếp được không?
Có thể dùng, nhưng máy nước nóng trực tiếp cần một lưu lượng tối thiểu để kích hoạt đun. Nếu vòi sen giảm lưu lượng quá nhiều, máy có thể không bật hoặc nước lúc nóng lúc lạnh. Đọc hướng dẫn của máy nước nóng và hỏi người bán về sự tương thích.
Nâng cao bồn nước có thay được bơm tăng áp không?
Nâng bồn tăng chênh lệch độ cao nên tăng áp lực theo trọng lực, không cần điện. Tuy vậy việc này đòi hỏi kết cấu đỡ chắc chắn và tính tải trọng mái, phải có thợ xây dựng đánh giá. Với nhiều nhà ống, nâng thêm được không nhiều, nên vẫn có khi cần bơm.