Phần lớn quần áo hằng ngày giặt ở nhà là hợp lý; câu hỏi tự giặt hay gửi tiệm thật sự khó ở nhóm đồ lớn và đồ đặc biệt: chăn bông dày, rèm vải nặng, áo khoác lông vũ, gấu bông to, thảm nhỏ. Với nhóm này, giới hạn nằm ở sức chứa lồng giặt, khả năng vắt và sấy khô, và độ nhạy của chất liệu. Gửi tiệm giải được chuyện sức chứa và sấy khô, nhưng thêm rủi ro thất lạc, hư hỏng và phụ thuộc vào cách tiệm xử lý.
Bài này giúp bạn phân từng loại đồ vào nhóm nên tự giặt, nên gửi, hoặc tuỳ điều kiện nhà mình. Bài không bàn chuyện giặt quần áo hằng ngày theo ký cho người ở trọ, cũng không bàn gói giặt theo tháng, vì đó là các câu hỏi khác. Trọng tâm ở đây là những món mỗi năm chỉ giặt vài lần nhưng giặt hỏng thì tiếc.
Vì sao đồ lớn khác hẳn quần áo thường
Một chiếc chăn bông khi ngấm nước nặng hơn nhiều lần lúc khô. Lồng máy giặt gia đình được thiết kế cho một khối lượng đồ khô nhất định; nhét quá sức chứa thì nước và bột giặt không len được vào giữa, phần ruột chăn vẫn bẩn, còn máy phải gồng khi quay vắt, có thể rung mạnh, lệch lồng hoặc báo lỗi. Thông số sức chứa ghi trên tem máy là mức tối đa cho đồ thường, không phải cho đồ dày ngậm nước.
Khó thứ hai là sấy khô. Chăn, gối, gấu bông có ruột bông hoặc lông vũ nếu không khô tới lõi sẽ ẩm mốc, bốc mùi, bông vón cục. Ở những tháng nồm ẩm miền Bắc hay mùa mưa miền Nam, phơi tự nhiên vài ngày chưa chắc khô hẳn. Tiệm giặt có máy sấy công suất lớn nên làm phần này dễ hơn nhà bình thường.
Khó thứ ba là chất liệu. Rèm có lớp cản sáng tráng phủ, áo khoác lông vũ, đồ len, đồ có hạt cườm hay vải pha đặc biệt phản ứng khác nhau với nước nóng, chất tẩy và lực vắt. Đọc ký hiệu giặt trên nhãn may là bước đầu tiên dù bạn tự giặt hay gửi tiệm, vì nó cho biết món đó chịu được nước không, nhiệt độ tối đa, có được sấy máy hay không.
Món nào tự giặt, món nào nên gửi
Phân loại dưới đây là gợi ý chung cho máy giặt gia đình cỡ phổ biến. Nhà có máy lồng lớn và chỗ phơi nắng gió tốt có thể tự làm nhiều hơn; ngược lại thì gửi nhiều hơn.
| Loại đồ | Tự giặt ở nhà khi | Nên cân nhắc gửi tiệm khi |
|---|---|---|
| Chăn mỏng, chăn hè, ga gối | Hầu như luôn được, giặt riêng từng mẻ | Hiếm khi cần |
| Chăn bông dày, chăn lông vũ | Lồng máy đủ rộng để chăn chuyển động, có chỗ phơi nắng vài ngày | Lồng máy nhỏ, trời nồm mưa kéo dài, không có máy sấy |
| Rèm vải dày, rèm cản sáng | Tháo được, nhãn cho phép giặt nước, chia thành nhiều mẻ | Rèm rất dài, có lớp tráng phủ, nhãn ghi chỉ giặt khô |
| Áo khoác lông vũ | Nhãn cho phép giặt máy, có cách làm tơi lông khi sấy | Áo đắt tiền, lông vũ đã vón, không có máy sấy |
| Gấu bông lớn | Cỡ vừa lồng máy, ruột bông thường | Gấu quá to, có pin, đèn hay chi tiết dán keo |
| Thảm nhỏ, thảm chùi chân | Nhãn cho phép, đế không phải cao su giòn | Thảm len, thảm lớn, thảm có đế dễ bong |
Món nào nhãn ghi chỉ giặt khô, hoặc không còn nhãn mà chất liệu đắt tiền, thì gửi tiệm có chuyên môn thường an toàn hơn thử ở nhà. Phần giặt sofa, thảm lớn, nệm tại chỗ là dịch vụ khác, không thuộc phạm vi bài này.
Tự giặt ở nhà: được gì và phải trả giá gì
Được kiểm soát toàn bộ. Bạn chọn bột giặt, nhiệt độ, số lần xả. Nhà có trẻ nhỏ hay người da nhạy cảm thường muốn giặt bằng sản phẩm quen, xả kỹ thêm một lần, điều mà tiệm giặt không phải lúc nào cũng làm theo yêu cầu riêng.
Không lo thất lạc. Đồ không rời khỏi nhà nên không có chuyện lẫn với đồ của nhà khác, mất một chiếc vỏ gối, hay nhận về chăn không phải của mình.
Tốn công và tốn chỗ. Một chiếc chăn dày chiếm cả lồng máy cho một mẻ, phơi chiếm cả ban công vài ngày. Nhà ở căn hộ nhỏ, không có chỗ phơi nắng, sẽ thấy rõ nhất cái giá này.
Rủi ro cho máy giặt. Giặt đồ quá nặng thường xuyên có thể làm máy rung lắc, mòn giảm xóc, hỏng vòng bi theo thời gian. Đọc hướng dẫn của máy xem có chương trình riêng cho chăn hay đồ cồng kềnh không, và tôn trọng giới hạn đó.
Rủi ro khô không tới lõi. Chăn ruột bông khô mặt ngoài nhưng ẩm bên trong là nguyên nhân hay gặp của mùi hôi khó chịu khi đắp lại. Nếu không chắc phơi khô được, việc gửi tiệm có máy sấy đáng cân nhắc.
Gửi tiệm giặt: được gì và rủi ro ở đâu
Máy lớn, sấy khô tới lõi. Đây là lý do chính để gửi đồ lớn. Tiệm có máy giặt lồng lớn và máy sấy công nghiệp nên chăn, gối, gấu bông thường khô hẳn trong ngày hoặc vài ngày, không phụ thuộc thời tiết.
Có chuyên môn với đồ khó. Tiệm có dịch vụ giặt khô, giặt hấp xử lý được những món không chịu nước. Bạn không phải tự đoán chất liệu và chịu hậu quả nếu đoán sai.
Rủi ro thất lạc và nhầm lẫn. Đồ đi qua tay nhiều người, giặt chung máy với đồ nhà khác. Cách giảm rủi ro là chụp ảnh từng món khi gửi, đếm số lượng ngay trước mặt nhân viên, ghi rõ đặc điểm trên phiếu.
Rủi ro hư hỏng. Co rút, phai màu, sờn, bung chỉ có thể xảy ra ở bất kỳ đâu, kể cả tiệm có kinh nghiệm. Hỏi trước tiệm xử lý thế nào khi đồ hỏng, mức bồi thường tính ra sao; quyền của khách khi tiệm làm hư đồ là chủ đề cần một bài riêng, ở đây chỉ nhắc để bạn hỏi trước.
Mất thời gian chờ và đi lại. Gửi rồi nhận là hai chuyến, trừ khi tiệm có nhận giao tận nơi. Mùa lạnh, trước Tết, tiệm đông khách nên thời gian trả đồ thường lâu hơn ngày thường.
Chi phí nói tương đối: đừng chỉ nhìn tiền trả cho tiệm
Nhìn qua thì tự giặt gần như không tốn gì ngoài bột giặt, còn gửi tiệm phải trả tiền theo món hoặc theo cân. Nhưng với đồ lớn, phép so cần thêm vài khoản. Một mẻ chăn dày ở nhà dùng nhiều nước hơn mẻ quần áo, có khi phải xả thêm lần nữa cho sạch bột giặt trong ruột bông. Nếu nhà có máy sấy, chạy máy sấy cho món dày tốn điện đáng kể. Nếu nhà không có máy sấy, cái giá là thời gian chờ khô và nguy cơ phải giặt lại vì ẩm mốc.
Khoản thứ hai là hao mòn. Máy giặt gia đình chạy thường xuyên với tải nặng sẽ xuống cấp nhanh hơn, mà sửa giảm xóc hay thay vòng bi không hề rẻ so với vài lần gửi tiệm. Ngược lại, gửi tiệm cũng có chi phí ẩn: tiền đi lại hai chuyến, phí giao nhận nếu dùng, và rủi ro một món đắt tiền bị hỏng mà mức bồi thường không bằng giá trị bạn mất.
Vì vậy, với món rẻ, dễ giặt, tự làm thường hợp lý. Với món đắt, khó giặt, giặt hỏng là mất hẳn như áo lông vũ tốt hay rèm may đo, phần tiền trả cho tiệm có chuyên môn giống một khoản bảo hiểm cho món đồ đó. Bạn tự cân xem món nào thuộc nhóm nào trong nhà mình.
Khi gửi đồ lớn đi giặt, làm theo thứ tự này
Vài phút chuẩn bị giúp tránh phần lớn tranh cãi sau này. Áp dụng cho mọi tiệm, kể cả tiệm quen.
- Kiểm túi áo, khoá kéo, cúc; tháo móc rèm, tháo pin hay bộ phận điện khỏi gấu bông.
- Chụp ảnh từng món, cả mặt trước, mặt sau và những vết bẩn, chỗ sờn có sẵn.
- Đếm số lượng cùng nhân viên, ghi rõ trên phiếu: loại đồ, màu, đặc điểm dễ nhận.
- Nói rõ yêu cầu riêng: không dùng chất tẩy, xả kỹ, không sấy nhiệt cao với món nào.
- Hỏi ngày trả, cách tính phí theo món hay theo cân, và chính sách khi đồ hư hỏng, thất lạc.
- Khi nhận, mở ra kiểm tại chỗ, ngửi xem còn ẩm mốc không, đếm lại trước khi rời tiệm.
Giữ phiếu gửi đồ cho tới khi đã dùng lại món đó một thời gian. Có những lỗi như ruột chăn vón cục hay mùi ẩm chỉ lộ ra khi bạn đắp lần đầu.
Với tiệm mới, gửi thử một món ít giá trị trước rồi mới gửi cả bộ chăn rèm của cả nhà. Lần đầu là lúc bạn nhìn được cách tiệm ghi phiếu, gấp đồ, đóng túi và trả đồ có đúng hẹn không; những chi tiết nhỏ đó thường nói nhiều hơn lời giới thiệu.
Kết hợp: tự giặt phần dễ, gửi phần khó
Nhiều gia đình chọn cách chia đôi. Chăn mỏng, ga gối, rèm mỏng tự giặt quanh năm; chăn dày, áo lông vũ, rèm cản sáng gửi tiệm một hai lần mỗi năm, thường vào lúc chuyển mùa. Cách này giữ được sự chủ động với đồ dùng hằng ngày mà không bắt máy giặt nhà gánh những món quá sức.
Thời điểm cũng quan trọng. Giặt chăn dày ngay đầu mùa khô hoặc những đợt nắng ráo thì tự phơi dễ hơn; mùa nồm và mưa dầm là lúc tiệm có máy sấy phát huy giá trị. Trước khi cất chăn vào tủ cho mùa sau, chắc chắn món đó đã khô hoàn toàn, nếu không sẽ mở ra một chiếc chăn mốc.
Nếu bạn đang cân nhắc mua máy giặt mới, hãy nghĩ tới những món đồ lớn này: lồng rộng hơn và có chương trình cho chăn giúp tự làm được nhiều hơn. Chuyện chọn máy giặt cửa trước hay cửa trên, có nên mua thêm máy sấy, có bài riêng ở danh mục Điện máy gia đình của trang.
Câu hỏi thường gặp
Máy giặt nhà ghi sức chứa lớn thì giặt chăn dày được không?
Sức chứa ghi trên máy tính theo đồ khô thông thường. Chăn dày ngấm nước nặng lên nhiều và cần khoảng trống để chuyển động trong lồng. Hãy xem hướng dẫn của chính máy đó có chương trình cho chăn và giới hạn kích cỡ không, thay vì chỉ dựa vào con số sức chứa.
Giặt áo lông vũ ở nhà có bị vón lông không?
Có thể, nhất là khi phơi tự nhiên không đập tơi. Lông vũ cần sấy ở nhiệt thấp kèm đảo đều để tơi lại. Nếu nhãn cho phép giặt nước nhưng nhà không có máy sấy, gửi tiệm để giặt và sấy đúng cách thường cho kết quả tốt hơn.
Gửi giặt chăn bị trả về còn ẩm thì làm sao?
Nói ngay với tiệm khi nhận, nhờ sấy thêm. Đừng mang về cất vào tủ vì độ ẩm còn lại dễ gây mốc. Nếu đã mang về mới phát hiện, phơi nắng trải rộng và báo lại tiệm để họ biết, có tiệm sẽ nhận xử lý lại.
Gấu bông có gắn đèn, loa thì giặt thế nào?
Tháo pin và bộ phận điện nếu thiết kế cho phép tháo. Nếu không tháo được, không nên ngâm cả con vào nước; có thể chỉ lau mặt ngoài hoặc hỏi tiệm có cách xử lý riêng. Nhúng thiết bị điện vào nước vừa hỏng đồ vừa có rủi ro về pin.
Bao lâu nên giặt chăn dày một lần?
Không có con số chung cho mọi nhà; phụ thuộc có dùng vỏ chăn không, thời tiết, nhà có người dị ứng hay không. Nhiều nhà giặt vỏ chăn thường xuyên và giặt ruột chăn vào đầu, cuối mùa. Nhà có người dị ứng bụi có thể cần làm sạch thường xuyên hơn theo lời khuyên của bác sĩ.
Rèm cản sáng giặt nước có hỏng lớp phủ không?
Tuỳ loại. Một số rèm cản sáng chịu được giặt nước nhẹ, một số có lớp tráng dễ nứt hoặc bong khi vắt mạnh và sấy nóng. Đọc nhãn may là bước bắt buộc; không còn nhãn thì hỏi tiệm có kinh nghiệm hoặc chỉ hút bụi, lau nhẹ.