UuDiem.comƯu Điểm
Điện máy gia đình

Máy lọc không khí hay mở cửa thông gió: hai cách làm sạch không khí khác nhau ở đâu

Máy lọc không khí giữ bụi mịn nhưng không thay được khí tươi; mở cửa đổi khí nhưng đưa bụi ngoài vào. So hai cách và cách phối hợp theo từng ngày, từng phòng.

Bedroom in a Bac Ninh apartment at dawn, window half open with sheer curtain moving, small air purifier on the floor beside a bookshelf, person silhouette stretching, cool blue light

Máy lọc không khí và việc mở cửa thông gió không thay thế được nhau: máy lọc giữ lại hạt bụi trong không khí đang có trong phòng, còn thông gió thay không khí cũ bằng không khí mới từ bên ngoài, đẩy ra hơi thở, mùi, hơi ẩm và các chất bay hơi từ đồ đạc. Ngày không khí ngoài trời tương đối sạch, mở cửa là cách rẻ và thường hiệu quả; ngày bụi mịn ngoài trời cao, đóng cửa và chạy máy lọc hợp lý hơn, nhưng vẫn cần những lúc đổi khí ngắn để phòng không bí.

Bài so theo loại giải pháp, không nói về hãng máy. Bài cũng không bàn công dụng chữa bệnh: máy lọc không khí là thiết bị giảm bụi trong nhà, không phải dụng cụ điều trị. Gia đình có người mắc bệnh hô hấp nên hỏi bác sĩ về cách giữ không khí phù hợp.

Hai cách xử lý hai loại vấn đề khác nhau

Không khí trong nhà có hai nhóm "bẩn". Nhóm thứ nhất là hạt: bụi đường, bụi mịn, phấn hoa, lông thú, khói bếp ở dạng hạt. Nhóm thứ hai là khí và hơi: khí CO2 do người thở ra, hơi nước, mùi nấu ăn, các chất bay hơi từ sơn, keo, đồ gỗ công nghiệp mới, chất tẩy rửa. Một phòng có thể sạch bụi mà vẫn bí, hoặc thoáng mà vẫn nhiều bụi.

Máy lọc không khí dùng quạt hút không khí qua màng lọc. Màng lọc dạng sợi mịn (thường gọi HEPA) giữ phần lớn hạt bụi; nhiều máy có thêm lớp than hoạt tính để hấp phụ một phần mùi và khí. Nhưng máy chỉ lọc lại chính không khí trong phòng, không đưa thêm khí tươi vào, nên lượng CO2 do người thở ra vẫn tăng dần khi cửa đóng kín.

Thông gió thì ngược lại: mở cửa sổ, cửa đi hoặc dùng quạt hút gió để không khí trong và ngoài thay nhau. Mọi thứ tích tụ trong phòng đều được pha loãng, kể cả CO2 và hơi ẩm. Đổi lại, thứ gì có trong không khí bên ngoài thì đi vào nhà, kể cả bụi mịn những ngày ô nhiễm, tiếng ồn, côn trùng.

Mở cửa thông gió: ưu và nhược

Không tốn tiền thiết bị, không tốn điện. Đây là cách cổ điển và vẫn rất hiệu quả để đổi khí. Nhà có cửa ở hai phía đối nhau, mở cùng lúc tạo gió xuyên phòng thì vài phút đã thay được phần lớn không khí cũ.

Xử lý được CO2, mùi và hơi ẩm. Phòng ngủ đóng kín cả đêm với hai người thường thấy ngột vào sáng sớm; mở cửa một lúc là đỡ ngay. Sau khi nấu ăn, lau sàn bằng chất tẩy, sơn sửa đồ, thông gió là bước quan trọng nhất.

Phụ thuộc hoàn toàn vào không khí bên ngoài. Những ngày bụi mịn cao, nhà sát đường đông xe, gần công trình xây dựng hay khu đốt rơm rạ, mở cửa là mời bụi vào. Mùa nồm, mở cửa lúc trời ẩm còn làm nhà đọng nước.

Khó kiểm soát và bất tiện. Có lúc không có gió, có lúc mưa tạt, có lúc ồn, muỗi. Căn hộ chỉ có cửa một phía thì gió khó xuyên phòng, đổi khí chậm.

Máy lọc không khí: ưu và nhược

Giảm bụi khi phải đóng cửa. Ngày ô nhiễm, đóng cửa và chạy máy lọc đúng cỡ phòng giúp lượng bụi mịn trong phòng thấp hơn đáng kể so với để nguyên. Với nhà sát đường, phòng ngủ trẻ nhỏ, người dị ứng bụi, đây là lợi ích rõ nhất.

Chạy được cả khi thời tiết xấu. Mưa, gió lạnh, nồm, nắng nóng phải bật điều hoà — những lúc không mở cửa được thì máy lọc vẫn làm việc.

Không thay được khí tươi. Máy không giảm CO2, không làm phòng bớt bí. Lớp than hoạt tính chỉ xử lý một phần mùi, và cũng bão hoà theo thời gian. Phòng kín nhiều người vẫn cần đổi khí.

Tốn điện, tốn màng lọc, cần đúng cỡ. Máy nhỏ đặt phòng lớn hầu như không tác dụng; tốc độ thấp thì êm nhưng lọc ít. Màng lọc phải thay định kỳ, đây là khoản chi đều đặn. Máy có tính năng tạo ion hoặc phát ozone cần xem kỹ tài liệu, vì ozone là chất kích ứng đường thở.

Chọn theo từng tình huống

Bảng dưới gợi ý theo loại tình huống. Thông tin chất lượng không khí ngoài trời bạn có thể theo dõi qua các bản tin và ứng dụng quan trắc; với không khí trong nhà, một máy đo bụi mịn hoặc CO2 giúp bạn bớt đoán.

Tình huốngNên ưu tiênGhi chú
Không khí ngoài trời tốt, trời khô ráoMở cửa thông gióMở cửa hai phía để có gió xuyên phòng
Ngoài trời bụi mịn caoĐóng cửa, chạy máy lọcVẫn đổi khí ngắn vào lúc chỉ số thấp hơn
Sau khi nấu ăn, lau dọn bằng hoá chấtThông gió, bật hút mùiMáy lọc chỉ xử lý một phần mùi
Phòng ngủ đóng kín cả đêmHé cửa hoặc quạt hút gió nếu ngoài sạchMáy lọc không xử lý được CO2
Mùa nồmĐóng cửa giờ ẩm, hút ẩmMở cửa khi trời hanh trở lại
Nhà mới sơn, đồ gỗ mớiThông gió nhiều và lâu dàiMáy lọc than hoạt tính chỉ hỗ trợ

Nhìn cột "nên ưu tiên", bạn sẽ thấy hai cách luân phiên chứ không loại trừ nhau. Câu hỏi thực tế không phải "mua máy lọc hay không" mà là "nhà mình có bao nhiêu ngày không mở cửa được".

Phối hợp hai cách trong một ngày

Ví dụ giả định với một căn hộ ở Hà Nội vào mùa đông nhiều bụi mịn. Sáng sớm, nếu bản tin chất lượng không khí cho thấy chỉ số ngoài trời tạm ổn, gia đình mở cửa ban công và cửa sổ phòng ngủ khoảng mười lăm, hai mươi phút để đổi khí, rồi đóng lại. Ban ngày khi chỉ số tăng, cửa đóng, máy lọc chạy ở phòng có người. Nấu bữa tối bật máy hút mùi, xong mở hé cửa bếp một lúc.

Ban đêm, máy lọc đặt trong phòng ngủ chạy tốc độ thấp. Nếu có máy đo CO2 và con số lên cao về khuya, cách đơn giản là hé cửa phòng sang phòng khách hoặc hé cửa sổ một khe nhỏ, chứ không phải tăng tốc máy lọc. Đây là điểm nhiều người hiểu nhầm: thấy ngột thì bật máy lọc mạnh hơn, trong khi thứ phòng thiếu là khí tươi.

Với nhà phố có nhiều tầng, quạt hút gió gắn ở nhà vệ sinh, bếp, cầu thang giúp đổi khí chủ động mà không phải mở toang cửa. Lắp thêm quạt hút trên tường, trần cần thợ điện và thợ xây làm, vì liên quan đường điện, chống thấm và kết cấu.

Chi phí của mỗi cách: không chỉ là tiền mua máy

Thông gió tự nhiên gần như không tốn tiền trực tiếp, nhưng có chi phí gián tiếp: mở cửa khi điều hoà đang chạy là đẩy hơi mát ra ngoài, mở cửa mùa đông là mất hơi ấm. Vì vậy thông gió hiệu quả thường là những lần ngắn, mở rộng, có gió xuyên, thay vì hé cửa cả ngày trong khi điều hoà vẫn làm việc.

Máy lọc không khí có ba khoản: tiền mua, tiền điện và tiền màng lọc. Tiền điện phụ thuộc công suất và số giờ chạy; máy chạy gần như cả ngày ở phòng ngủ trẻ nhỏ sẽ khác máy chỉ bật những ngày bụi. Màng lọc thường là khoản đều đặn đáng kể nhất, và tần suất thay phụ thuộc mức bụi thực tế, không chỉ theo lịch in sẵn. Nhà sát đường bụi có thể phải thay sớm hơn khuyến nghị.

Quạt hút gió lắp cố định nằm ở giữa hai cách: tốn chi phí lắp một lần và một ít điện, đổi lại đổi khí chủ động mà không cần mở toang cửa. Với nhà ống nhiều tầng, đây thường là khoản đầu tư hợp lý trước khi mua nhiều máy lọc cho từng phòng.

Nếu mua máy lọc: những điểm cần đọc trên tài liệu

Bài không so hãng, nhưng có vài thông tin nên đọc khi xem bất kỳ máy nào:

  • Lưu lượng không khí sạch máy cung cấp (thường ghi là CADR) và diện tích phòng khuyến nghị; so với phòng của bạn, nên để dư hơn là thiếu.
  • Loại màng lọc, tần suất thay khuyến nghị và việc mua màng lọc thay thế có dễ không.
  • Độ ồn ở tốc độ thấp nhất và cao nhất, đặc biệt với máy đặt phòng ngủ.
  • Tính năng ion, đèn diệt khuẩn, phát ozone: máy có cho tắt không, tài liệu nói gì về lượng ozone phát sinh.
  • Công suất tiêu thụ ở các tốc độ để ước tiền điện nếu chạy nhiều giờ mỗi ngày.

Đặt máy ở nơi gió vào ra thông thoáng, không sát góc tường, không bị rèm, sofa che. Cắm điện vào ổ tường còn tốt, tránh ổ cắm kéo dài nằm dưới sàn nơi trẻ nhỏ chơi.

Một máy lớn chạy tốc độ thấp thường êm hơn một máy nhỏ phải chạy tốc độ cao mới đủ lọc cho cùng căn phòng. Khi phân vân giữa hai cỡ, cỡ dư một chút thường dễ chịu hơn khi dùng ban đêm.

Câu hỏi tự kiểm trước khi quyết định

Trả lời theo đúng hoàn cảnh nhà mình:

  1. Nhà bạn có bao nhiêu ngày trong năm không thể mở cửa vì bụi, khói, nồm hay tiếng ồn?
  2. Phòng cần quan tâm nhất là phòng nào, rộng bao nhiêu, ai ở trong đó?
  3. Nhà có cửa ở hai phía để tạo gió xuyên phòng không, hay chỉ có cửa một phía?
  4. Vấn đề chính là bụi, mùi, cảm giác bí hay hơi ẩm?
  5. Bạn có sẵn sàng chi đều đặn cho màng lọc và tiền điện chạy nhiều giờ không?
  6. Đã có cách đo (máy đo bụi mịn, máy đo CO2) để biết thay đổi có thật hay chỉ là cảm giác?

Nếu vấn đề chính là "bí" và "mùi", thông gió và quạt hút gió giải quyết trước; máy lọc đến sau. Nếu vấn đề chính là "bụi" ở nhà sát đường, máy lọc đúng cỡ cho phòng ngủ là khoản đáng cân nhắc, nhưng vẫn phải giữ những lần đổi khí ngắn mỗi ngày.

Câu hỏi thường gặp

Chạy máy lọc không khí thì có cần mở cửa nữa không?

Vẫn cần. Máy lọc giữ bụi nhưng không đưa khí tươi vào, nên CO2 từ hơi thở, hơi ẩm và mùi vẫn tích tụ trong phòng đóng kín. Chọn lúc không khí ngoài trời đỡ ô nhiễm nhất trong ngày để mở cửa đổi khí ngắn, rồi đóng lại và chạy máy.

Mở cửa sổ ban đêm khi ngủ có tốt hơn đóng kín và chạy máy lọc?

Tuỳ không khí bên ngoài, tiếng ồn, an ninh và thời tiết. Nếu ngoài trời sạch và yên tĩnh, hé cửa giúp phòng bớt bí. Nếu ngoài trời bụi, đóng cửa chạy máy lọc và hé cửa sang phòng khác để đổi khí là cách dung hoà.

Máy lọc không khí có khử được mùi sơn, mùi đồ gỗ mới không?

Chỉ một phần. Lớp than hoạt tính hấp phụ được một số khí và mùi nhưng nhanh bão hoà, trong khi đồ mới phát thải kéo dài nhiều tuần, nhiều tháng. Thông gió thường xuyên và lâu dài vẫn là cách chính; máy lọc chỉ hỗ trợ.

Làm sao biết phòng đang bí vì thiếu khí tươi?

Cảm giác ngột, nặng đầu khi vào phòng đóng kín lâu là dấu hiệu thường gặp nhưng không chính xác. Một máy đo CO2 cho con số cụ thể; con số tăng dần khi nhiều người ở trong phòng kín và giảm nhanh khi mở cửa. Đó là cách kiểm khách quan hơn cảm giác.

Nhà gần đường lớn có nên luôn đóng cửa không?

Đóng cửa giúp giảm bụi và tiếng ồn, nhưng đóng hoàn toàn thì phòng bí, ẩm. Có thể đổi khí vào lúc lưu lượng xe thấp, mở cửa phía không giáp đường, hoặc nhờ thợ lắp quạt hút gió ở vị trí phù hợp. Máy lọc giúp phần bụi lọt vào.

Máy lọc có tính năng tạo ion có an toàn không?

Một số thiết bị tạo ion hoặc dùng công nghệ khác có thể phát sinh ozone, là chất kích ứng đường thở. Đọc tài liệu xem máy có phát ozone không và có cho tắt tính năng đó không. Nếu không chắc, tắt tính năng ion và dùng màng lọc là chính.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138