Không gian làm việc chung hợp với người làm tự do và nhóm nhỏ đang thay đổi nhân sự liên tục, vì cam kết ngắn, có sẵn bàn ghế, mạng, phòng họp và trả theo chỗ ngồi; văn phòng riêng hợp khi nhóm đã ổn định, cần riêng tư, cần bố trí theo ý mình và cần một địa chỉ mang dấu ấn của riêng mình. Mốc chuyển giữa hai lựa chọn thường không nằm ở chi phí thuê mà ở mức độ ổn định của đội ngũ.
Bài này so hai lựa chọn theo loại, không nhắc tên toà nhà hay đơn vị cho thuê nào và không nêu mức giá. Phần sau nói về các gói hay gặp trong không gian làm việc chung, những chi phí ẩn của văn phòng riêng, câu hỏi nên hỏi trước khi ký và cách nhận ra thời điểm nên chuyển.
Hai mô hình khác nhau ở chỗ ai lo phần vận hành
Ở không gian làm việc chung, đơn vị vận hành lo gần như mọi thứ: bàn ghế, điện, mạng, điều hoà, vệ sinh, lễ tân, phòng họp, nước uống. Bạn trả một khoản theo tháng hoặc theo ngày cho quyền dùng chỗ ngồi và các tiện ích chung. Đổi lại, bạn chia không gian với người lạ và phải theo nội quy chung.
Ở văn phòng riêng, bạn thuê mặt bằng rồi tự lo phần còn lại: thiết kế, mua bàn ghế, kéo mạng, lắp điều hoà, thuê người dọn dẹp, trả điện nước, phí quản lý toà nhà. Bạn có toàn quyền bố trí, đặt biển tên, giữ tài liệu, nhưng cũng gánh toàn bộ công sức và rủi ro.
Vì vậy so sánh đúng không phải là đặt tiền thuê một chỗ ngồi cạnh tiền thuê một mét vuông, mà là đặt tổng chi phí và tổng công sức của hai bên cạnh nhau. Một văn phòng riêng có tiền thuê mặt bằng thấp hơn tính trên đầu người vẫn có thể tốn hơn khi cộng tiền sửa sang ban đầu, thiết bị, và giờ làm của người phải lo các việc vặt hằng tháng.
Các gói hay gặp trong không gian làm việc chung
Tên gọi khác nhau tuỳ nơi, nhưng phần lớn không gian làm việc chung có các dạng sau. Biết rõ từng dạng giúp bạn khỏi trả cho thứ không dùng:
- Chỗ ngồi linh hoạt: ngồi bất kỳ bàn trống nào trong khu chung, không giữ đồ qua đêm. Hợp với người đi lại nhiều, chỉ cần chỗ ngồi vài buổi mỗi tuần.
- Bàn cố định: một bàn riêng trong khu chung, có thể để màn hình, tủ nhỏ có khoá. Hợp với người làm hằng ngày cần thiết bị cố định.
- Phòng riêng trong không gian chung: phòng kín cho vài người đến một nhóm, vẫn dùng chung lễ tân, bếp, phòng họp. Đây là bước đệm giữa ngồi chung và văn phòng riêng hẳn.
- Gói theo ngày hoặc theo giờ: dùng thử hoặc cho những ngày cần ra ngoài làm việc.
- Gói địa chỉ hoặc văn phòng ảo: dùng địa chỉ để nhận thư, có khi kèm vài giờ phòng họp mỗi tháng. Nếu định dùng địa chỉ này cho giấy tờ doanh nghiệp, cần kiểm quy định hiện hành và hỏi kỹ đơn vị cho thuê về giấy tờ họ cung cấp.
- Phòng họp, phòng sự kiện thuê lẻ: tính riêng, hợp với nhóm làm từ xa cần gặp nhau định kỳ.
Đọc kỹ gói nào bao gồm phòng họp, in ấn, gửi xe, giờ vào ngoài giờ hành chính, vì đây là những thứ hay phát sinh thêm phí ngoài gói chính.
So sánh theo những điều quyết định lựa chọn
Các hàng dưới đây là xu hướng chung khi so một không gian làm việc chung tầm trung với một văn phòng riêng cỡ nhỏ.
| Tiêu chí | Không gian làm việc chung | Văn phòng riêng |
|---|---|---|
| Cam kết hợp đồng | Ngắn, theo tháng hoặc ngắn hơn | Thường dài, có đặt cọc |
| Chi phí ban đầu | Thấp, vào làm được ngay | Cao: sửa sang, thiết bị, đặt cọc |
| Tăng giảm người | Dễ, thêm bớt chỗ ngồi | Khó, phải tính trước diện tích |
| Riêng tư, bảo mật | Hạn chế ở khu chung, khá hơn ở phòng riêng | Cao, tự kiểm soát ra vào |
| Bố trí theo ý mình | Hạn chế | Toàn quyền |
| Hình ảnh khi đón khách | Chuyên nghiệp nhưng không mang dấu ấn riêng | Mang dấu ấn riêng của nhóm |
| Công sức vận hành | Gần như không | Phải có người lo |
| Cơ hội kết nối | Có, gặp người làm nghề khác | Ít |
Hai hàng đầu và hàng “Tăng giảm người” là lý do chính khiến nhóm mới thành lập hay chọn không gian chung. Hai hàng “Riêng tư” và “Bố trí theo ý mình” là lý do chính khiến nhóm ổn định chuyển ra văn phòng riêng.
Ai hợp với lựa chọn nào
Người làm tự do, làm một mình. Không gian chung giải quyết đúng vấn đề của họ: cần chỗ ngồi tách khỏi nhà, cần thỉnh thoảng có phòng họp, không cần cả một văn phòng. Chỗ ngồi linh hoạt hoặc bàn cố định là đủ.
Nhóm khởi nghiệp vài người, chưa ổn định. Nhân sự có thể tăng gấp đôi hoặc giảm một nửa trong vài tháng. Cam kết ngắn của không gian chung tránh được việc kẹt hợp đồng dài với một mặt bằng không còn vừa.
Nhóm làm việc với dữ liệu nhạy cảm. Tư vấn pháp lý, tài chính, y tế, hồ sơ nhân sự: cần nơi nói chuyện điện thoại kín, giữ tài liệu có khoá, kiểm soát người ra vào. Phòng riêng trong không gian chung có thể đáp ứng một phần, văn phòng riêng chủ động hơn.
Công ty có lượng khách đến thường xuyên. Showroom nhỏ, văn phòng nhận hồ sơ, nơi khách cần nhận diện thương hiệu khi bước vào: văn phòng riêng cho phép bố trí theo đúng hình ảnh mình muốn.
Nhóm làm từ xa là chính. Không cần chỗ ngồi hằng ngày, chỉ cần gặp nhau định kỳ. Thuê phòng họp lẻ hoặc gói vài ngày mỗi tháng thường hợp lý hơn cả hai lựa chọn cố định.
Câu hỏi nên hỏi trước khi ký
Dù chọn bên nào, những câu hỏi dưới đây giúp tránh bất ngờ sau khi đã chuyển vào:
- Hợp đồng kéo dài bao lâu, báo trước bao lâu nếu muốn chấm dứt, đặt cọc được trả lại theo điều kiện gì?
- Giá đã gồm những gì: điện, điều hoà ngoài giờ, mạng, phí quản lý, vệ sinh, gửi xe, phòng họp?
- Giờ vào ra thế nào, cuối tuần và ban đêm có vào được không?
- Mạng chung có tách riêng cho từng nhóm không, có thể kéo đường riêng không?
- Tài liệu, thiết bị để qua đêm có chỗ khoá không, ai chịu trách nhiệm khi mất?
- Với văn phòng riêng: được sửa sang đến đâu, khi trả mặt bằng có phải hoàn trạng không?
- Lối thoát hiểm, thiết bị phòng cháy, điều kiện an toàn của toà nhà ra sao?
Câu về hoàn trạng mặt bằng hay bị bỏ qua nhất, và có thể thành khoản chi lớn khi rời đi. Nếu hợp đồng có điều khoản bạn không chắc, nên nhờ người có chuyên môn đọc lại, hoặc hỏi luật sư trên AI Cố Vấn khi gặp tranh chấp cụ thể.
Làm việc trong không gian chung sao cho được việc
Ngồi chung với người lạ có những thói quen cần tập. Thứ nhất là chọn chỗ theo loại việc: bàn gần cửa sổ, xa lối đi cho việc cần tập trung; khu sofa, khu gần bếp chung cho việc nhẹ hay trò chuyện. Nhiều nơi có khu yên lặng riêng, nên hỏi ngay từ ngày đầu.
Thứ hai là quản lý cuộc gọi. Cuộc gọi dài hoặc họp trực tuyến nên chuyển vào bốt gọi điện hay phòng họp nhỏ, vừa để không làm phiền người bên cạnh, vừa để nội dung trao đổi của mình không lọt ra ngoài. Đeo tai nghe có micro khi nghe ngắn tại chỗ.
Thứ ba là giữ đồ và dữ liệu. Khoá màn hình mỗi khi đứng lên, không để giấy tờ có thông tin khách hàng trên bàn chung, cất thiết bị vào tủ có khoá nếu dùng bàn cố định. Cũng nên tách mạng: việc nhạy cảm làm qua mạng riêng của nhóm hoặc mạng di động.
Cuối cùng, không gian chung chỉ phát huy phần kết nối nếu bạn chủ động. Tham gia vài buổi gặp gỡ do nơi đó tổ chức, chào người ngồi gần, có thể mở ra hợp tác mà làm ở nhà không có. Nhưng nếu thấy mình mất quá nhiều giờ cho chuyện trò, đó là lúc chuyển sang bàn ở khu yên lặng.
Khi nào nên chuyển từ không gian chung ra văn phòng riêng
Không có một con số người cố định nào là mốc chuyển. Thay vào đó, có vài tín hiệu đáng xem. Nhóm đã ổn định nhân sự trong một thời gian đủ dài và có kế hoạch rõ cho năm tới. Nhóm thường xuyên phải đặt phòng họp, nói chuyện điện thoại ngoài hành lang vì cần kín. Khoản trả theo đầu người cho không gian chung đã cao đến mức gần bằng hoặc vượt chi phí ước tính của văn phòng riêng khi cộng cả phần vận hành.
Chiều ngược lại cũng xảy ra: nhóm chuyển từ văn phòng riêng về không gian chung khi chuyển sang làm từ xa phần lớn thời gian, khi thu hẹp quy mô, hoặc khi muốn giảm cam kết dài hạn trong giai đoạn chưa chắc chắn. Đây không phải bước lùi, chỉ là chọn lại cho đúng nhu cầu.
Trước khi chuyển, nên lập một bảng nhỏ ghi chi phí hiện tại theo tháng và chi phí dự kiến của lựa chọn mới, kể cả khoản một lần như đặt cọc, sửa sang, chuyển đồ. Ví dụ giả định với số tương đối: nếu văn phòng riêng rẻ hơn mỗi tháng một ít nhưng cần một khoản ban đầu lớn, hãy tính xem sau bao nhiêu tháng khoản đó mới được bù lại, và nhóm có chắc ở đó lâu như vậy không.
Cũng nên hỏi ý kiến những người sẽ ngồi làm việc hằng ngày. Quãng đường đi làm thay đổi, chỗ gửi xe, quán ăn trưa quanh đó nghe như chuyện nhỏ nhưng ảnh hưởng thật tới việc mọi người có muốn đến văn phòng hay không, nhất là với nhóm vốn quen làm linh hoạt.
Câu hỏi thường gặp
Không gian làm việc chung có an toàn cho dữ liệu công ty không?
Mức an toàn phụ thuộc vào cách bạn làm việc hơn là chỉ vào nơi ngồi. Ở khu chung, nên khoá màn hình khi rời chỗ, không để tài liệu giấy trên bàn, hạn chế dùng mạng chung cho việc nhạy cảm và hỏi xem có mạng riêng cho nhóm không. Việc cần kín nên làm trong phòng riêng.
Có nên dùng địa chỉ không gian làm việc chung làm trụ sở công ty không?
Một số đơn vị cho thuê có gói phục vụ việc này, nhưng điều kiện về trụ sở doanh nghiệp do quy định pháp luật đặt ra và có thể thay đổi. Bạn nên kiểm quy định hiện hành, hỏi rõ đơn vị cho thuê cung cấp giấy tờ gì, và hỏi người có chuyên môn trước khi đăng ký.
Làm một mình có cần thuê không gian chung không, hay làm ở nhà là đủ?
Nếu ở nhà bạn có góc yên tĩnh và vẫn làm được việc, không nhất thiết phải thuê. Không gian chung hợp khi ở nhà quá nhiều gián đoạn, khi bạn cần gặp khách ở nơi chuyên nghiệp, hoặc khi làm một mình lâu khiến bạn thấy cô lập.
Văn phòng riêng có chi phí ẩn nào hay bị quên?
Những khoản hay bị quên gồm sửa sang ban đầu, thiết bị, phí quản lý toà nhà, điện điều hoà ngoài giờ, gửi xe, vệ sinh, bảo trì, và chi phí hoàn trạng khi trả mặt bằng. Ngoài ra còn thời gian của người phải lo các việc này mỗi tháng.
Phòng riêng trong không gian làm việc chung khác văn phòng riêng ở đâu?
Phòng riêng trong không gian chung cho bạn chỗ kín cho nhóm nhưng vẫn dùng chung lễ tân, bếp, phòng họp và để đơn vị vận hành lo phần còn lại. Đổi lại, bạn ít quyền bố trí và hình ảnh không hoàn toàn mang dấu ấn riêng như một văn phòng tự thuê.
Nhóm làm từ xa có cần văn phòng không?
Nhiều nhóm làm từ xa không cần chỗ ngồi cố định, nhưng vẫn cần chỗ gặp nhau định kỳ để họp, làm việc chung vài ngày hoặc đón khách. Thuê phòng họp lẻ hoặc gói vài ngày mỗi tháng thường đủ, thay vì giữ một văn phòng phần lớn thời gian bỏ trống.