UuDiem.comƯu Điểm
Nước, nóng lạnh và vệ sinh

Ống nước PPR hay uPVC cho cấp nước trong nhà: chịu nóng, cách nối và chỗ dùng đúng

So sánh ống PPR hàn nhiệt và ống uPVC dán keo cho cấp nước trong nhà: chịu nước nóng tới đâu, cách nối, chịu nắng, thử áp và chỗ dùng hợp với mỗi loại.

Unfinished townhouse wall in Bac Ninh with exposed channels, a plumber kneeling with a pipe heat fusion tool joining two gray pipes, warm work light, face turned away

Ống PPR nối bằng hàn nhiệt và dùng được cho cả nước nóng lẫn nước lạnh khi chọn đúng cấp áp; ống uPVC nối bằng keo dán, phổ biến cho nước lạnh và thoát nước, không dùng cho đường nước nóng. Hai loại không thay thế nhau hoàn toàn, nên câu hỏi thường không phải loại nào hơn, mà đoạn ống nào dùng loại nào.

Bài này dành cho chủ nhà đang xây mới hoặc sửa nhà, muốn hiểu đủ để nói chuyện với thợ và kiểm tra lúc nghiệm thu. Bạn sẽ thấy hai loại khác nhau ở vật liệu, cách nối, khả năng chịu nhiệt, chịu nắng; hợp với đoạn nào trong nhà; và những bước thợ phải làm trước khi trát tường. Không nêu hãng hay giá; thông số áp suất, nhiệt độ đọc trên thân ống và tài liệu của nhà sản xuất.

Hai vật liệu khác nhau từ gốc

PPR là một loại nhựa polypropylene được chế tạo để chịu nhiệt tốt hơn. Ống PPR nối bằng cách nung nóng đầu ống và đầu phụ kiện trên máy hàn nhiệt rồi ép vào nhau; khi nguội, hai phần chảy vào nhau thành một khối liền. Mối nối hàn đúng gần như trở thành một phần của ống, không có lớp keo hay ron riêng.

uPVC là nhựa PVC không pha chất hoá dẻo, cứng hơn, giá vật tư thường thấp hơn. Ống uPVC nối bằng keo dán chuyên dụng: bôi keo lên đầu ống và lòng phụ kiện rồi đẩy vào, keo làm mềm bề mặt hai bên và gắn chúng lại. Một số phụ kiện uPVC cỡ lớn dùng gioăng cao su thay keo.

Ống PPR thường được phân loại theo cấp áp, ký hiệu PN kèm con số in trên thân ống; cấp áp cao hơn có thành ống dày hơn, dùng cho nước nóng. Ống uPVC cũng có các cấp áp khác nhau cho cấp nước, và loại thành mỏng hơn cho thoát nước. Đọc dòng chữ in trên thân ống là cách đơn giản nhất để biết thợ đang dùng loại gì.

So hai loại ống theo việc dùng trong nhà

Các khác biệt dưới đây là đặc điểm chung của vật liệu. Khả năng chịu nhiệt, chịu áp cụ thể cần đọc trên thân ống và tài liệu của nhà sản xuất.

Tiêu chíỐng PPRỐng uPVC
Nước nóngDùng được với cấp áp phù hợpKhông dùng cho nước nóng
Cách nốiHàn nhiệt, cần máy hànDán keo, dụng cụ đơn giản
Độ kín mối nốiMối hàn liền khối nếu làm đúngPhụ thuộc kỹ thuật bôi keo, thời gian chờ khô
Chịu nắng ngoài trờiKém, cần che hoặc bọcKém, dễ giòn dưới nắng lâu ngày
Giá vật tưThường cao hơnThường thấp hơn
Thoát nướcÍt dùngDùng phổ biến
Sửa chữaCần máy hàn, khó vá tạmCắt, dán phụ kiện tương đối nhanh

Nhìn bảng, bạn thấy nhiều nhà dùng cả hai: PPR cho đường cấp trong nhà, nhất là đường nước nóng, và uPVC cho đường thoát và một số đoạn cấp nước lạnh. Không có gì sai khi phối hợp, miễn là chuyển tiếp giữa hai loại dùng đúng phụ kiện ren chuyển và mỗi loại dùng đúng chỗ.

Ưu và nhược điểm khi thi công thật

PPR: mối nối ít rò nếu hàn đúng. Hàn nhiệt đúng nhiệt độ, đúng thời gian, đúng độ sâu cho mối nối kín và bền. Đây là lý do nhiều thợ ưa PPR cho đường âm tường, nơi sửa chữa sau này phải đục gạch.

PPR: hàn sai thì hỏng âm thầm. Hàn quá lâu làm chảy nhựa vào lòng ống, thu hẹp đường nước; hàn chưa đủ thì mối nối không liền, có thể rò sau một thời gian. Thợ có kinh nghiệm và máy hàn ổn định quan trọng hơn chính loại ống.

uPVC: nhanh, dễ, rẻ. Nối bằng keo không cần máy, thợ làm nhanh, vật tư dễ mua. Với đường nước lạnh ngoài nhà, đường từ đồng hồ vào bồn, đường thoát, uPVC là lựa chọn quen thuộc.

uPVC: không dùng cho nước nóng, nhạy với keo và nắng. Nước nóng làm uPVC mềm và biến dạng, mối nối keo có thể bung. Keo bôi thiếu hoặc lắp khi chưa đủ thời gian khô dễ gây rò. Ống để nắng lâu ngày có thể giòn và nứt khi va chạm.

Nước nóng: chỗ không được nhầm

Đường nước từ bình nóng lạnh, từ máy nước nóng năng lượng mặt trời xuống các vòi phải dùng loại ống chịu nhiệt phù hợp. Với PPR, thợ thường chọn cấp áp cao hơn cho đường nóng so với đường lạnh. Dùng nhầm uPVC cho đường nóng có thể không hỏng ngay mà hỏng sau một thời gian, khi ống đã nằm trong tường và nước bắt đầu thấm ra.

Đoạn ống ngay sát đầu ra của bình nóng lạnh và đoạn trên mái từ máy nước nóng năng lượng mặt trời chịu nhiệt cao hơn các đoạn khác. Một số thợ dùng ống kim loại hoặc dây cấp chuyên dụng cho đoạn này rồi mới chuyển sang PPR. Hỏi thợ về cách xử lý đoạn đầu ra, nhất là với máy năng lượng mặt trời có thể cho nước rất nóng vào trưa hè.

Đường nước nóng dài đi qua tường lạnh sẽ mất nhiệt; bọc bảo ôn giúp nước tới vòi nhanh nóng hơn và bớt lãng phí nước chờ. Bảo ôn cũng bảo vệ ống khi đi qua chỗ nắng chiếu. An toàn điện của bình nóng lạnh là việc của thợ điện, không liên quan đến loại ống, nhưng khi đi ống gần đường điện, giữ khoảng cách và không đi chung rãnh.

Ống đi ngoài trời và trên mái

Cả PPR và uPVC đều không ưa nắng trực tiếp lâu ngày. Tia tử ngoại làm nhựa lão hoá dần, bề mặt bạc màu, giòn hơn và dễ nứt khi va chạm hoặc khi giãn nở do nhiệt. Đoạn ống trên mái nối với bồn nước, máy nước nóng năng lượng mặt trời là đoạn chịu nắng nặng nhất.

Cách thường dùng là đi ống trong máng che, bọc bảo ôn có lớp ngoài chịu nắng, hoặc sơn phủ theo khuyến nghị của nhà sản xuất. Một số nơi dùng loại ống có lớp ngoài chống tia tử ngoại cho đoạn lộ thiên. Bạn nên hỏi thợ đoạn ống trên mái sẽ được che chắn thế nào trước khi thi công.

Ở vùng có sương muối, rét đậm như vùng núi phía Bắc, ống lộ thiên chứa nước có thể bị đóng băng vào đêm lạnh nhất. Ống bị đóng băng có thể nứt vỡ, bất kể loại nhựa. Bảo ôn và đi ống ở chỗ khuất gió giúp giảm rủi ro này; với vùng thường xuyên có băng giá, hỏi thợ địa phương về cách xả nước đoạn lộ thiên khi trời lạnh.

Thử áp trước khi trát tường

Dù dùng loại ống nào, đường ống âm tường phải được thử áp trước khi trát. Đây là bước mà chủ nhà nên có mặt hoặc yêu cầu thợ chụp ảnh lại.

  1. Thợ đóng kín các đầu chờ, bơm nước đầy hệ thống và xả hết khí trong ống.
  2. Dùng bơm thử áp nâng áp lực lên mức thử theo khuyến nghị của nhà sản xuất ống hoặc tiêu chuẩn thợ áp dụng, thường cao hơn áp lực làm việc.
  3. Giữ áp trong một khoảng thời gian theo quy trình thợ đưa ra, quan sát đồng hồ áp có tụt không.
  4. Kiểm tra bằng mắt và bằng tay từng mối nối, nhất là những mối nằm ở góc và chỗ chuyển tiếp ren.
  5. Chụp ảnh đường ống, đồng hồ áp lúc bắt đầu và lúc kết thúc, ghi lại vị trí ống trên tường bằng thước đo từ mép cửa hoặc góc tường.
  6. Chỉ trát khi áp không tụt và không thấy rò; nếu có rò, sửa xong thử lại từ đầu.

Ảnh chụp và số đo vị trí ống giúp sau này bạn khoan tường treo kệ, treo tranh mà không khoan trúng ống. Đây là việc tốn vài phút nhưng tiết kiệm được một lần đục tường tìm chỗ rò.

Đoạn nào trong nhà dùng loại nào

Mỗi nhà một cách bố trí; dưới đây là cách phân chia thường gặp để bạn có khung trao đổi với thợ.

  • Đường từ đồng hồ nước vào bồn chứa, đi ngoài nhà, chôn đất: uPVC hoặc loại ống thợ khuyên cho đường chôn, chú ý che chắn đoạn lộ thiên.
  • Đường cấp nước lạnh trong nhà, âm tường: PPR được nhiều thợ ưa vì mối hàn kín; uPVC cũng dùng được nếu thợ dán keo cẩn thận.
  • Đường nước nóng từ bình, từ máy năng lượng mặt trời: PPR cấp áp phù hợp cho nước nóng, không dùng uPVC.
  • Đường thoát nước sàn, thoát chậu, ống xả bồn cầu: uPVC hoặc ống thoát chuyên dụng.
  • Đoạn trên mái, đoạn lộ thiên: loại nào cũng phải che chắn hoặc bọc bảo ôn chịu nắng.
  • Sửa nhà cũ có ống kẽm gỉ: thay hẳn đoạn kẽm bằng ống nhựa phù hợp, dùng phụ kiện chuyển tiếp đúng loại ở chỗ nối với ống cũ còn giữ.

Khi nhận báo giá, yêu cầu thợ ghi rõ loại ống, cấp áp và đoạn nào dùng loại nào. Báo giá chỉ ghi chung chung một dòng ống nước sẽ khó đối chiếu khi nghiệm thu.

Chi phí: vật tư, công thợ và cái giá của một lần đục tường

Nhìn riêng vật tư, ống và phụ kiện uPVC thường rẻ hơn PPR cùng đường kính. Nhưng tổng chi phí đường nước trong nhà còn gồm công thợ, thời gian thi công, máy móc và rủi ro sửa chữa sau này. Thợ làm PPR cần máy hàn và kỹ năng hàn đúng; thợ làm uPVC cần cẩn thận ở khâu bôi keo và chờ khô.

Khoản lớn nhất thường không nằm ở lúc làm mà ở lúc sửa. Một mối nối rò trong tường đòi hỏi đục gạch, thay đoạn ống, trát lại, ốp lại gạch, có khi làm hỏng cả mảng gạch không còn mẫu để thay. So với khoản đó, chênh lệch vật tư giữa hai loại ống thường nhỏ. Vì vậy đường âm tường là chỗ không nên tiết kiệm bằng vật tư kém hoặc thợ thiếu kinh nghiệm.

Với đường lộ, đường thoát, đường ngoài nhà dễ tiếp cận, ưu tiên vật tư phổ biến, dễ thay như uPVC là hợp lý. Cách nghĩ này giúp bạn phân bổ tiền vào chỗ khó sửa, thay vì chọn một loại ống cho cả nhà chỉ vì giá mỗi mét.

Câu hỏi thường gặp

Có dùng ống uPVC cho đường nước nóng được không?

Không nên. uPVC mềm ra và biến dạng khi gặp nước nóng, mối nối keo có thể bung sau một thời gian. Đường nước nóng nên dùng loại ống chịu nhiệt phù hợp như PPR cấp áp dành cho nước nóng, hoặc loại khác mà nhà sản xuất ghi rõ là dùng được cho nước nóng.

Ống PPR có cần thử áp sau khi hàn không?

Có. Mối hàn bằng mắt nhìn có thể đẹp nhưng vẫn có lỗi bên trong. Thử áp trước khi trát tường là bước bắt buộc với mọi đường ống âm tường, bất kể loại ống. Chủ nhà nên có mặt hoặc yêu cầu ảnh chụp đồng hồ áp lúc bắt đầu và kết thúc.

Làm sao biết thợ đang dùng ống loại gì, cấp áp nào?

Trên thân ống thường in tên vật liệu, đường kính, cấp áp và tiêu chuẩn sản xuất. Bạn đọc dòng chữ này trên vài đoạn ống tại công trình và đối chiếu với báo giá. Nếu không đọc được hoặc không thấy, hỏi thợ cho xem cuộn ống hoặc bó ống nguyên chưa cắt.

Nối ống PPR với ống kẽm cũ thế nào?

Thường dùng phụ kiện chuyển tiếp có ren kim loại, một đầu hàn vào PPR, một đầu ren vào ống kẽm. Ống kẽm cũ nếu đã gỉ nhiều thì nên thay luôn đoạn đó thay vì nối tiếp, vì gỉ sẽ tiếp tục làm bẩn nước và rò ở ren.

Ống nhựa đi âm sàn có được không?

Có thể đi âm sàn nhưng hạn chế mối nối nằm dưới sàn, vì rò ở đó rất khó tìm và sửa. Nhiều thợ ưu tiên đi ống âm tường hoặc trên trần, và nếu phải đi sàn thì dùng đoạn ống liền dài, có ống bọc bảo vệ. Thử áp kỹ trước khi cán nền.

Ống PPR màu xanh và màu trắng có khác nhau không?

Màu sắc thường do nhà sản xuất chọn và không tự nói lên khả năng chịu nhiệt hay chịu áp. Một số nhà sản xuất dùng vạch màu để phân biệt đường nóng, đường lạnh. Bạn nên dựa vào cấp áp và thông tin in trên thân ống thay vì dựa vào màu.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138