UuDiem.comƯu Điểm
Học tập và làm việc

Bàn đứng hay bàn ngồi: khác nhau ở đâu và ai thật sự cần bàn nâng hạ

So sánh bàn đứng, bàn nâng hạ và bàn ngồi cố định: đổi tư thế, chi phí tương đối, độ ổn định, an toàn; ai hợp với loại nào và cách đứng làm việc cho đúng.

Home office corner in Lam Dong with a height adjustable desk raised, person standing typing on a laptop with blank screen, seen from the side below shoulders, pine trees outside window

Bàn đứng, hay đúng hơn là bàn nâng hạ, có giá trị chủ yếu ở chỗ cho phép bạn đổi qua lại giữa ngồi và đứng trong ngày; đứng suốt ngày không phải là cách làm việc tốt hơn ngồi suốt ngày. Bàn ngồi cố định vẫn là lựa chọn hợp lý cho nhiều người, miễn đúng chiều cao và bạn chủ động đứng dậy, đi lại thường xuyên.

Bài này so bàn ngồi cố định, bàn nâng hạ chỉnh tay, bàn nâng hạ điện và bộ kê đặt trên bàn có sẵn, theo loại chứ không theo thương hiệu: khác nhau ở đâu, hợp với ai, những rủi ro an toàn cần biết và cách đứng làm việc sao cho không đổi cái mỏi này lấy cái mỏi khác. Bài không thay lời khuyên của bác sĩ hay chuyên gia vật lý trị liệu cho người đang có vấn đề về cột sống, khớp hay tuần hoàn.

Vấn đề thật là ngồi bất động lâu, không phải chiếc bàn

Lời khuyên về sức khoẻ nơi làm việc thường nhấn mạnh việc giữ một tư thế quá lâu, dù là ngồi hay đứng, mới là điều cần tránh. Ngồi bất động hàng giờ khiến cơ lưng, hông, cổ mỏi; đứng bất động hàng giờ lại dồn áp lực lên bàn chân, đầu gối và lưng dưới. Cơ thể cần chuyển động và đổi tư thế, không cần một tư thế “đúng” được giữ mãi.

Bàn nâng hạ giúp vì nó hạ rào cản đổi tư thế: bạn không phải rời chỗ, không phải ngắt mạch công việc, chỉ nâng bàn lên và làm tiếp. Nhưng nếu bạn nâng bàn lên rồi đứng cả buổi chiều, hoặc mua về rồi để ở chế độ ngồi suốt, chiếc bàn không làm được gì hơn bàn thường.

Ngược lại, một người dùng bàn ngồi cố định nhưng có thói quen đứng lên rót nước, đi lại khi nghe điện thoại, đứng duỗi người sau mỗi khoảng làm việc vẫn có được phần lớn lợi ích của việc đổi tư thế. Vì vậy câu hỏi đầu tiên không phải “có nên mua bàn đứng không” mà là “thói quen của mình trong ngày làm việc hiện ra sao”.

Bốn lựa chọn đặt cạnh nhau

Bảng dưới so các loại bàn hay gặp khi làm việc tại nhà hoặc văn phòng. Chi phí ghi tương đối khi mua, không phải giá cụ thể.

LoạiƯu điểmNhược điểmChi phí khi mua
Bàn ngồi cố địnhChắc chắn, đơn giản, nhiều lựa chọn kích thướcKhông đổi được tư thế tại chỗ, phải đúng chiều cao từ đầuThấp nhất
Bàn nâng hạ chỉnh tay (quay tay hoặc chốt)Không cần điện, ít hỏng vặtĐổi độ cao mất công nên ít người đổi thường xuyênVừa
Bàn nâng hạ điệnĐổi độ cao nhanh, có nút nhớ độ caoCần điện, có động cơ, nặng, cần chú ý an toànCao hơn
Bộ kê nâng đặt trên bàn có sẵnTận dụng bàn cũ, dễ thửMặt làm việc hẹp, có thể kém vững, nâng hạ cả cụm nặngThấp đến vừa

Với người chưa chắc mình có đứng làm việc thường xuyên không, bộ kê hoặc thậm chí một chiếc hộp chắc chắn đặt máy tính lên để thử đứng trong vài tuần là cách rẻ để biết trước khi đầu tư bàn nâng hạ.

Ai hợp với bàn nâng hạ, ai không nhất thiết cần

Người ngồi máy tính gần như cả ngày. Lập trình viên, kế toán, thiết kế, chăm sóc khách hàng qua mạng: ít có lý do tự nhiên để đứng dậy, nên bàn nâng hạ giúp tạo ra cơ hội đổi tư thế mà không phải nhớ.

Người hay gọi điện, họp trực tuyến. Nhiều người thấy đứng khi nói chuyện điện thoại hay họp ngắn tự nhiên và tỉnh táo hơn. Đây là những khoảng đứng dễ duy trì nhất.

Người dùng chung bàn với người cao thấp khác nhau. Bàn nâng hạ có nút nhớ độ cao cho phép mỗi người chỉnh về đúng chiều cao của mình, điều bàn cố định không làm được.

Người công việc đã có nhiều di chuyển. Giáo viên, nhân viên bán hàng, người làm việc nửa văn phòng nửa hiện trường: phần đứng và đi lại trong ngày đã nhiều, bàn ngồi cố định đúng chiều cao thường là đủ.

Người có vấn đề sức khoẻ về chân, khớp, tuần hoàn. Đứng lâu không phải lúc nào cũng phù hợp; nên hỏi bác sĩ hoặc chuyên gia vật lý trị liệu trước khi đổi thói quen làm việc.

Người làm việc ở nhà trong không gian chật. Bàn nâng hạ điện thường nặng, cần chỗ trống phía trên và xung quanh khi nâng. Nếu góc làm việc nằm dưới kệ treo tường hay sát cửa sổ mở vào trong, hãy đo kỹ chiều cao tối đa trước khi chọn loại bàn này.

Đứng làm việc cho đúng: tập dần, đừng đổi một lần

Nếu đã có bàn nâng hạ, những bước sau giúp bạn dùng nó mà không biến cái mỏi lưng thành cái mỏi chân:

  1. Bắt đầu bằng những khoảng đứng ngắn, chen giữa các khoảng ngồi, rồi tăng dần theo cảm nhận của cơ thể.
  2. Chỉnh độ cao sao cho khi đứng thẳng, khuỷu tay gập khoảng vuông góc, cẳng tay song song mặt bàn, vai thả lỏng.
  3. Nâng màn hình theo, để mắt nhìn thẳng hoặc hơi xuống mép trên màn hình, không phải cúi cổ.
  4. Đứng thẳng trên cả hai chân, đổi trọng tâm thỉnh thoảng; tránh dồn hết lên một chân hay khoá cứng đầu gối.
  5. Dùng giày đế êm hoặc thảm đứng nếu sàn cứng; không đứng chân trần lâu trên nền gạch lạnh.
  6. Gắn việc đứng với một loại việc cụ thể, như họp ngắn, gọi điện, đọc email, để thói quen tự hình thành.
  7. Nếu thấy đau kéo dài, tê chân, sưng mắt cá hay chóng mặt khi đứng, dừng lại và đi khám thay vì cố tập tiếp.

Không có công thức chung về tỷ lệ ngồi và đứng phù hợp cho mọi người; các khuyến nghị đều nhấn mạnh việc đổi tư thế và vận động thường xuyên hơn là một con số cố định.

Bàn ngồi cố định: chọn đúng chiều cao là được phần lớn

Nếu quyết định giữ bàn ngồi, điều quan trọng nhất là chiều cao mặt bàn vừa với người và ghế. Bàn quá cao khiến vai nhún lên khi gõ phím, cổ tay gập ngược; bàn quá thấp khiến lưng còng xuống. Nhiều bàn bán sẵn có một chiều cao chung, vừa với người có vóc dáng trung bình nhưng không vừa với người cao hoặc thấp hơn nhiều.

Cách kiểm nhanh: ngồi trên ghế đã chỉnh để bàn chân đặt phẳng trên sàn, thả lỏng vai, gập khuỷu tay. Mặt bàn nên ở ngang hoặc hơi thấp hơn khuỷu tay. Nếu bàn cao hơn, có thể nâng ghế lên rồi dùng kê chân; nếu bàn thấp hơn nhiều, có thể kê chân bàn bằng đế chắc chắn, hoặc dùng khay bàn phím.

Độ sâu mặt bàn cũng đáng để ý. Bàn quá nông khiến màn hình sát mặt, bàn phím sát mép, cẳng tay không có chỗ tựa. Bàn đủ sâu cho phép đặt màn hình cách mắt khoảng một sải tay và còn chỗ đặt cẳng tay. Với góc làm việc nhỏ ở nhà, bàn sâu vừa phải và gọn gàng thường đáng hơn bàn rộng nhưng nông.

Cuối cùng, bàn ngồi cố định đi cùng thói quen đứng lên định kỳ vẫn là lựa chọn hợp lý. Đặt máy in, bình nước, tài liệu tham khảo ở chỗ phải đứng dậy mới lấy được là cách đơn giản để tạo ra những lần đổi tư thế tự nhiên.

An toàn khi dùng bàn nâng hạ

Bàn nâng hạ, nhất là loại điện, là một thiết bị cơ khí có động cơ. Vài điều nên để tâm từ ngày lắp đặt:

  • Để khoảng trống dưới gầm và xung quanh khi nâng hạ, tránh kẹp tay, kẹp chân, va vào kệ, cửa sổ hay ghế.
  • Không để trẻ nhỏ chơi gần hoặc tự bấm nút; nếu bàn có chức năng khoá phím, nên bật.
  • Dây điện của máy tính, màn hình, đèn để đủ dài và gom gọn để không bị kéo căng hay giật khi bàn lên cao.
  • Không chất quá tải trọng ghi trên tem, hướng dẫn của nhà sản xuất; đồ nặng đặt cân giữa mặt bàn.
  • Ở vị trí cao nhất, bàn thường kém vững hơn; kiểm độ rung khi gõ phím và siết lại ốc định kỳ.
  • Ổ cắm của bàn điện nên cắm trực tiếp vào ổ tường hoặc ổ có chất lượng tốt, không nối nhiều tầng.

Đọc kỹ hướng dẫn lắp đặt và thông số trên tem của từng loại, vì cơ cấu nâng, tải trọng và tính năng chống va chạm khác nhau tuỳ đời máy và nhà sản xuất.

Chi phí tương đối và cách thử trước khi mua

Bàn nâng hạ điện thường đắt hơn đáng kể khi mua so với bàn ngồi cố định cùng kích thước mặt bàn; bàn chỉnh tay và bộ kê ở giữa. Ngoài giá mua, cần tính thêm thảm đứng, giá đỡ màn hình nếu cần, và chỗ đặt: bàn nâng hạ thường nặng, khó chuyển nhà hơn bàn thường.

Cách thử rẻ nhất là kê tạm. Đặt máy tính lên một chồng sách chắc chắn hay một chiếc hộp cứng trên bàn có sẵn, đứng làm việc vài lần mỗi ngày trong hai ba tuần. Nếu sau thời gian đó bạn vẫn đứng đều đặn và thấy thoải mái hơn, bàn nâng hạ đáng để cân nhắc. Nếu bạn quên mất việc đứng sau vài ngày, chiếc bàn đắt tiền nhiều khả năng cũng sẽ nằm yên ở chế độ ngồi.

Với văn phòng mua cho nhiều người, có thể bắt đầu bằng vài bàn dùng chung ở khu riêng cho ai muốn đứng, thay vì trang bị cho tất cả cùng lúc. Theo dõi xem bàn có được dùng thật không rồi mới mở rộng.

Khi so giá, đừng quên so độ bền của cơ cấu nâng và chế độ bảo hành động cơ, khung chân. Một chiếc bàn rẻ hơn nhưng rung lắc ở độ cao đứng, hay hỏng động cơ sau thời gian ngắn, thường đắt hơn về lâu dài so với chiếc chắc chắn hơn ngay từ đầu.

Câu hỏi thường gặp

Đứng làm việc có giúp giảm cân không?

Đứng tiêu hao năng lượng nhiều hơn ngồi một chút, nhưng mức chênh lệch không lớn và không thay được vận động thật sự hay chế độ ăn. Không nên mua bàn đứng với kỳ vọng giảm cân. Giá trị chính của bàn nâng hạ là giúp đổi tư thế, bớt ngồi bất động.

Mỗi ngày nên đứng bao lâu?

Không có con số chung phù hợp cho mọi người. Cách an toàn là bắt đầu bằng những khoảng đứng ngắn xen kẽ ngồi, tăng dần theo cảm nhận, và quan trọng hơn là thường xuyên đổi tư thế, đi lại. Người có vấn đề sức khoẻ nên hỏi bác sĩ.

Đã có bàn ngồi rồi, có nên mua thêm bộ kê nâng không?

Bộ kê là cách thử rẻ và tận dụng được bàn cũ. Nhược điểm là mặt làm việc thường hẹp, có thể kém vững và phải nâng cả cụm máy móc. Nếu bạn dùng thường xuyên và thấy hợp, sau này có thể chuyển sang bàn nâng hạ nguyên chiếc.

Bàn nâng hạ một động cơ và hai động cơ khác nhau thế nào?

Nói chung, loại có nhiều động cơ thường nâng được tải nặng hơn và nâng đều hơn, nhưng đắt hơn và nặng hơn. Mức khác biệt thực tế tuỳ thiết kế từng loại. Bạn nên đọc tải trọng tối đa và độ ổn định ghi trong thông số, so với lượng đồ mình định đặt lên.

Ngồi trên ghế bóng hay ghế không tựa có thay được bàn đứng không?

Những loại ghế này khuyến khích cơ thể cử động nhiều hơn, nhưng ngồi lâu không có tựa lưng cũng có thể gây mỏi với nhiều người. Chúng là một lựa chọn để đổi tư thế, không phải lời giải chung. Nên dùng xen kẽ với ghế có tựa.

Học sinh có cần bàn nâng hạ không?

Với học sinh đang lớn, điều quan trọng là bàn ghế vừa với chiều cao hiện tại và được điều chỉnh khi con lớn lên. Bàn ghế chỉnh được độ cao giúp việc này dễ hơn. Việc đứng học không bắt buộc; khuyến khích con đứng dậy, vận động giữa các buổi học là đủ.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138